İnsan Hakları Derneği (İHD) ve kayıp yakınlarının “Kayıplar bulunsun, failler yargılansın” şiarıyla sürdürdüğü eylemler, bu hafta Amed, Batman ve Hakkari’de devam etti. Üç kentte yapılan açıklamalarda, gözaltında kaybedilen kişilerin akıbetlerinin açıklanması, olayların aydınlatılması ve sorumluların yargı önüne çıkarılması istendi.
Amed’de 17 yaşında kaybedilen Mehmet Şirin Bayram soruldu
İHD Amed Şubesi ve kayıp yakınları, eylemlerinin 925’inci haftasında Yaşam Hakkı Anıtı önünde bir araya geldi. Bu haftaki açıklamada, Kasım 1996’da gözaltında kaybedilen 17 yaşındaki Mehmet Şirin Bayram’ın akıbeti soruldu.
Eylemde konuşan annesi Remziye Bayram, oğlunun gözaltına alındıktan sonra bir daha kendisinden haber alınamadığını belirterek devam eden sürece tepki gösterdi. Bayram, “Bu sürecin başlaması ardından gözaltında kaybedilen bir kayıp bulundu mu? Hayır. Birinin akıbeti ortaya çıkarıldı mı? Hayır. Peki adalet nerede, Adalet Bakanı nerede?” diye sordu.
Bayram’ın kardeşi Halime Bayram ise kayıpların bulunmasının devletin sorumluluğunda olduğunu vurgulayarak, “Hakikatler ile yüzleşilmelidir. Bu coğrafyada binlerce kişi Kürt kimliğini taşıdığı için kutsal olan yaşam hakkı elinden alındı. Kayıpların bulunması devletin sorumluluğundadır” dedi.
İHD Kayıp Komisyonu üyesi Berfin Elçi, Mehmet Şirin Bayram’ın kaybedilme sürecini anlattı. Elçi’nin aktardığına göre, Bayram ailesinin yaşadığı Temira köyü Bîra Zeyna mezrasında köylüler koruculuğu kabul etmeleri için baskıya maruz bırakıldı; köyün yakılmasının ardından birçok kişi yerinden edildi. Kasım 1996’da amcasını ziyaret etmek üzere bölgeye giden Bayram, Ramazan Tekin’in evine misafir olduğu sırada askerlerin ve korucuların gerçekleştirdiği baskında gözaltına alındı.
Elçi, aileye ertesi gün Bayram’ın Kulp Karakolu’nda görüldüğü ve gözlerinin bağlı olduğu bilgisinin verildiğini, ancak ailenin bütün başvurularına rağmen kendisinden bir daha haber alınamadığını belirtti. Remziye Bayram’ın yıllardır oğlunun kemiklerine ulaşmak ve bir mezarı olmasını istemek için mücadele ettiğini söyledi.
Batman’da Nazım Gülmez’in akıbeti soruldu
İHD Batman Şubesi ve kayıp yakınları, eylemlerinin 761’inci haftasında Gülistan Caddesi’ndeki İnsan Hakları Anıtı önünde buluştu. Açıklamada, 15 Ekim 1994’te Dersim’in Hozat ilçesine bağlı Torut köyünde gözaltına alındıktan sonra kendisinden haber alınamayan 61 yaşındaki Nazım Gülmez’in akıbeti gündeme getirildi.
İHD üyesi Bilal Bilgin, Gülmez’in askerî operasyon sırasında evinden alındığını ve köylülerin gözleri önünde götürüldüğünü aktardı. Bilgin’in anlatımına göre, operasyondan iki gün sonra köyde yeniden arama yapıldı ve evler yakıldı. Gülmez’in eşi Garip Gülmez, olaydan yaklaşık bir ay sonra askerî yetkililere başvurarak eşinin akıbetini sordu. Kendisine, Gülmez’in bir süre tutulduktan sonra serbest bırakıldığı, ancak daha sonra kendilerinin de onu aradığı söylendi.
Ailenin savcılığa yaptığı başvuruda görevsizlik kararı verildiğini aktaran Bilgin, iç hukuk yollarından sonuç alamayan ailenin 2016’da Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne başvurduğunu, başvurunun süre gerekçesiyle reddedildiğini belirtti.
Hakkari’de üç kişi için 31 yıllık adalet mücadelesi
İHD Hakkari Şubesi ve kayıp yakınları, eylemlerinin 251’inci haftasında Yüksekova’daki Sanat Sokağı’nda bir araya geldi. 27 Ekim 1995’te gözaltına alındıktan sonra kendilerinden bir daha haber alınamayan Abdülkerim Yurtseven, Mikdat Özeken ve Münür Sarıtaş’ın akıbeti soruldu.
Basın açıklamasını okuyan İHD Hakkari Şube Eşbaşkanı Sibel Çapraz, üç kişinin kaybedilmesinin üzerinden 31 yıl geçtiğini hatırlatarak mücadeleden vazgeçmeyeceklerini söyledi. Çapraz, “31 yıldır adalet mücadelesinden vazgeçmedik. Abdülkerim Yurtseven, Mikdat Özeken, Münür Sarıtaş ve tüm kayıplarımızı aramaktan, faillerinin yargılanarak cezalandırılmalarını talep etmekten asla vazgeçmeyeceğiz” dedi.
Çapraz’ın aktardığına göre, 27 Ekim 1995’te askerler Yüksekova’ya bağlı Aywana köyüne gelerek köylüleri zor kullanarak meydanda topladı. 73 yaşındaki Abdülkerim Yurtseven, 18 yaşındaki Mikdat Özeken ve 13 yaşındaki Münür Sarıtaş gözaltına alınarak askerî araca bindirildi ve Yüksekova İlçe Jandarma Taburu’na götürüldü. Ailelere önce 24 saat gözaltında tutulacakları söylenirken, daha sonra yetkililer gözaltı işlemini inkâr etti.
Abdülkerim Yurtseven’in torunu Zelal Yurtseven de dedesinin 73 yaşında, yürümekte güçlük çeken bir köylü olduğunu belirterek, “O gün evinden alındı ve bir daha geri dönmedi. Bu ülkede sevdiklerimizi kaybedenler, cezasızlığın rahatlığıyla yaşamaya devam ediyor” sözleriyle tepkisini dile getirdi.
Kayıplar bulunsun, failler yargılansın
Amed, Batman ve Hakkari’deki eylemler, gözaltında kaybetme dosyalarının aydınlatılması ve ailelerin yıllardır sürdürdüğü adalet arayışının karşılık bulması talebiyle yapılan oturma eylemleriyle sona erdi.
Kayıp yakınları, yakınlarının akıbetini öğrenme ve sorumluların yargılanmasını isteme mücadelesini sürdürüyor. Üç kentte yükselen ortak çağrı ise değişmiyor: Kayıpların akıbeti açıklansın, hakikatle yüzleşilsin, failler yargılansın.
