İSTANBUL – Brezilya’da 25 Ekim 2026’da gerçekleştirilen cumhurbaşkanlığı seçimlerinin ikinci turunda mevcut Devlet Başkanı Luiz Inácio Lula da Silva yeniden seçildi. Yüksek Seçim Mahkemesi’nin açıkladığı kesin sonuçlara göre İşçi Partisi (PT) adayı Lula, 64 milyon 256 bin 232 oy alarak geçerli oyların yüzde 51,79’una ulaştı. Aşırı sağcı Liberal Parti’nin (PL) adayı Flávio Bolsonaro ise 59 milyon 826 bin 41 oyla yüzde 48,21’de kaldı.
Sonuç, ilk turda Lula’nın önünde yer alan Flávio Bolsonaro’nun ikinci turda geriye düşmesiyle kesinleşti. Lula’nın yeniden seçilmesi, Latin Amerika’da sağcı ve aşırı sağcı siyasi güçlerin etkisini artırdığı bir dönemde gerçekleşti. ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin Bolsonaro ailesinin yeniden iktidara gelmesine yönelik desteği de seçim sürecinin uluslararası boyutunu oluşturdu.
Bolsonaro seçim sonucunu tanımıyor
Flávio Bolsonaro, seçim sonuçlarının açıklanmasının ardından yenilgiyi kabul etmediğini ve sonuçların iptal edilmesi için başvuruda bulunacağını duyurdu. Bolsonaro, bazı bölgelerde ulaşım sorunları nedeniyle oy verme süresinin iki saat uzatılması kararını gerekçe gösterdi.
Yüksek Seçim Mahkemesi, Lula’nın yeniden seçildiğini resmen açıkladı. Reuters’ın aktardığına göre, seçim sonucunun iptal edilmesi girişiminin başarılı olmasının beklenmediğini belirten analistler bulunuyor. Öte yandan Bolsonaro’nun sonucu tanımaması, seçim sistemine yönelik tartışmaları ve yeni protestolar yaşanabileceği endişesini gündeme getirdi.
Brezilya’da seçim sonuçlarına yönelik itirazlar, eski Devlet Başkanı Jair Bolsonaro’nun 2022 seçim yenilgisinin ardından yaşanan krizle de bağlantılı. Jair Bolsonaro, seçim sonuçlarını tersine çevirmeye yönelik darbe planı nedeniyle mahkûm edilmişti. Flávio Bolsonaro’nun yenilgiyi tanımayan açıklamaları, ülkede seçim sonuçlarının kabulü ve demokratik kurumların işleyişine ilişkin tartışmaları yeniden alevlendirdi.
Seçim öncesinde sokaklarda kitlesel seferberlik
Brezilya’da seçim kampanyası yalnızca sandık başında değil, sokaklarda ve dijital platformlarda da yürütüldü. İlk turda Flávio Bolsonaro’nun Lula’yı geride bırakmasının ardından sol çevreler, Lula’nın yeniden seçilmesi için sosyal medya üzerinden örgütlenmeyi ve kitlesel gösterileri yoğunlaştırdı.
Associated Press’in aktardığına göre São Paulo ve Rio de Janeiro başta olmak üzere farklı kentlerde Lula’ya destek gösterileri düzenlendi. Kampanya sürecinde sosyal medya ağları, mesajlaşma grupları ve yerel örgütlenmeler seçmenlere ulaşmak için kullanıldı. Lula destekçileri, Bolsonaro ailesinin yeniden iktidara gelmesinin demokrasi, sosyal politikalar ve çevre politikaları bakımından yaratabileceği sonuçlara dikkat çekti.
24 Ekim’de São Paulo’daki Paulista Bulvarı’nda düzenlenen seçim öncesi mitingine de çok sayıda kişi katıldı. Lula’nın yeniden seçilmesini destekleyen gösteriler, seçim kampanyasının son günlerinde sokakların siyasi mücadelenin önemli alanlarından biri hâline geldiğini gösterdi.
Emekçilerin yaşam koşulları seçim gündemindeydi
Seçim sürecinin öne çıkan başlıkları arasında yoksulluk, gelir eşitsizliği, hayat pahalılığı, işsizlik ve kamu hizmetleri yer aldı. Lula, önceki iktidar dönemindeki yoksulluğu azaltma ve istihdamı artırma politikalarını öne çıkarırken yeni dönemde de sosyal desteklerin genişletilmesi ve emekçilerin yaşam koşullarının iyileştirilmesi yönünde mesajlar verdi.
Bununla birlikte, ülkede yaşam maliyetine ve güvenlik sorunlarına ilişkin kaygılar seçmenlerin önemli bir bölümünü etkilemeyi sürdürdü. AP’nin değerlendirmesine göre Lula, özellikle düşük gelirli kesimler ve ülkenin kuzeydoğusundaki seçmenlerden güçlü destek aldı; Bolsonaro ise değişim, vergilerin düşürülmesi ve kamu güvenliğinin sağlanması söylemleriyle seçmenlere seslendi.
İşçi sınıfı açısından seçim sonuçlarının anlamı, yalnızca hangi adayın kazandığıyla sınırlı değil. Ücretler, çalışma saatleri, güvenceli istihdam, sosyal haklar ve kamusal hizmetlere erişim gibi başlıklarda atılacak adımlar, yeni dönemin emekçiler bakımından nasıl şekilleneceğini belirleyecek.
Nitekim seçimlerden önce Brezilya’da çalışma haftasının kısaltılması ve altı günlük çalışma düzeninin sona erdirilmesi talebiyle işçi eylemleri de düzenlenmişti. Rio de Janeiro’daki otobüs şoförlerinin katıldığı gösterilerde ücretlerin artırılması ve çalışma koşullarının iyileştirilmesi istenmişti. Bu talepler, seçim gündeminin ötesinde işçi sınıfının çalışma ve yaşam koşullarına ilişkin mücadelesinin sürdüğünü ortaya koyuyor.
Lula’nın önünde güçlü bir sağ muhalefet var
Lula’nın yeniden seçilmesi, hükümetin önündeki engelleri ortadan kaldırmış değil. Bolsonaro yanlılarının ve diğer sağcı güçlerin parlamentodaki varlığı, Lula hükümetinin yasa çıkarma ve ekonomik-sosyal politikalarını hayata geçirme kapasitesini sınırlayabilir. Kamu borcu, yüksek faizler ve hanehalkı borçluluğu da yeni dönemin önemli ekonomik sorunları arasında bulunuyor.
Bu koşullarda Lula hükümetinin emekçilere yönelik vaatleri ile uygulayacağı ekonomi politikaları arasındaki ilişki yakından izlenecek. Yoksulluğun azaltılması ve sosyal yardımların genişletilmesi yönündeki vaatlerin yanı sıra kamu kaynaklarının kullanımı, çalışma yaşamındaki düzenlemeler ve sermaye çevrelerinin talepleriyle kurulacak ilişki de yeni dönemin temel tartışma başlıkları olacak.
Seçim bitti, toplumsal mücadele sürüyor
Brezilya’daki seçimler, ülkedeki derin siyasi kutuplaşmayı ve farklı toplumsal kesimlerin geleceğe ilişkin beklentileri arasındaki ayrışmayı bir kez daha ortaya koydu. Lula’nın zaferi, Bolsonaro ailesinin iktidara dönüşünü engelledi; ancak emekçilerin ekonomik ve sosyal taleplerinin karşılanması ya da ülkedeki yapısal eşitsizliklerin giderilmesi bakımından tek başına bir güvence oluşturmuyor.
Seçim öncesinde sokaklara çıkan kitlelerin talepleri ile işçi hareketinin ücret, çalışma süresi ve sosyal haklar konusundaki mücadelesi, yeni dönemin siyasi gündeminde önemini koruyacak. Lula hükümetinin emekçilerin yaşam koşullarını iyileştirmek için hangi somut adımları atacağı ve sağ muhalefetin parlamentodaki gücü karşısında nasıl bir siyaset izleyeceği, önümüzdeki dönemin temel soruları arasında yer alıyor.
