PARİS – Fransa’da 24 Ekim Cumartesi günü ülke çapında gerçekleştirilen kitlesel eylemlerde yüz binlerce kişi sokaklara çıktı. Başkent Paris başta olmak üzere Marsilya, Toulouse, Lyon, Nantes, Lille, Grenoble, Rennes ve Strasbourg gibi kentlerde düzenlenen gösterilerde hayat pahalılığına karşı önlem alınması, satın alma gücünün korunması ve kamu hizmetlerine daha fazla kaynak ayrılması talep edildi.
Gösteriler, hükümetin yoğun güvenlik önlemleri ve bazı kentlerde uygulanan eylem yasakları altında gerçekleştirildi. İçişleri Bakanlığı, günün ilerleyen saatlerinde ülke genelinde yaklaşık 410 bin kişinin eylemlere katıldığını duyururken, Fransa Genel İşçi Konfederasyonu (CGT) katılımın 800 bine yaklaştığını açıkladı. Katılım sayılarındaki farklılık, hükümet ile sendikanın verileri arasındaki belirgin ayrımı ortaya koydu.
Eylemlerin ardından birçok kentte polis ile göstericiler arasında çatışmalar yaşandı. Güvenlik güçleri göz yaşartıcı gaz, tazyikli su ve çeşitli müdahale yöntemlerini kullanırken, Toulouse ve Clermont-Ferrand’da iki kişinin ağır yaralandığı bildirildi. İçişleri Bakanı Laurent Nuñez, saat 19.30 itibarıyla gözaltı sayısının yaklaşık bine ulaştığını açıkladı.
Paris’te 250 bin kişilik katılım iddiası, polis müdahalesi ve 65 gözaltı
Başkent Paris’te Porte d’Italie’den başlayan yürüyüş, yetkililerin belirlediği güzergâh üzerinden Porte de Vincennes’e kadar devam etti. Polis müdürlüğü, daha önce sendikalarla görüşülen Bastille ile Nation meydanları arasındaki güzergâhı yasaklayarak alternatif bir rota belirledi. Sendikalar bu değişikliğe itiraz etti ancak idari mahkeme başvuruyu reddetti.
Paris’teki katılıma ilişkin İçişleri Bakanlığı 110 bin, CGT ise 250 bin kişi açıklaması yaptı. Yürüyüşün son bölümünde gerginlik yaşanırken polis, göstericilerin attığı cisimlerin ardından göz yaşartıcı gaz ve tazyikli su kullandı. Polis müdürlüğü, kentte 3 binden fazla kişinin kontrol edildiğini ve 65 kişinin gözaltına alındığını bildirdi.
Marsilya’da gaz bombalarıyla saldırdı
Marsilya’da binlerce kişinin katıldığı yürüyüş, Porte d’Aix çevresinde sona erdi. Yürüyüşün büyük bölümü sakin geçerken, son bölümde polis ile bazı göstericiler arasında çatışmalar yaşandı. Polis, güzergâh üzerindeki geçişleri engelledi ve göz yaşartıcı gaz kullandı.
Kentteki gösteriye ilişkin katılım sayıları da farklılık gösterdi. Valilik 17 bin kişi açıklarken sendika temsilcileri ve örgütleyiciler çok daha yüksek katılım olduğunu belirtti. Müdahale sırasında bazı göstericilerin inşaat bariyerlerini kalkan olarak kullandığı, çevredeki bir çöp konteynerinin de ateşe verildiği aktarıldı.
Toulouse’da bir kişi ağır yaralandı
Toulouse’da düzenlenen yürüyüşe valiliğe göre 26 bin 500, CGT’ye göre ise 80 bin kişi katıldı. Gösterinin son bölümünde Arènes semtinde polis ile göstericiler arasında çatışmalar yaşandı. Güvenlik güçleri göz yaşartıcı gaz ve ses bombaları kullanırken, olaylar sırasında 20 yaşındaki bir gösterici elinden ağır yaralandı.
Valilik, yaralanmanın koşullarının henüz netleşmediğini ve olayla ilgili adli inceleme yürütüleceğini açıkladı. Olay yerinde yaralıya müdahale eden bir sokak sağlık görevlisinin anlatımına göre yaralanma, yakınlarda patlayan bir cisimle bağlantılıydı. Yaralanmanın kesin nedeni ve sorumluluğuna ilişkin incelemenin sürdüğü bildirildi.
Nantes ve Grenoble’da göstericilere gaz bombası
Nantes’ta binlerce kişinin katıldığı yürüyüş, valilik tarafından gösterilere kapatılan kent merkezine doğru ilerledi. Loire Nehri üzerindeki geçişte yolu kapatan polis, tazyikli su ve göz yaşartıcı gaz kullandı. Bazı göstericilerin polise cisimler attığı da haberlerde yer aldı.
Grenoble’da ise yürüyüşün ilk bölümü görece sakin geçti. Ancak güzergâhın sonlarına doğru polis müdahalesi yoğunlaştı; göz yaşartıcı gaz ve ses bombaları kullanıldı. Kentte bazı banka ve emlak ofislerinin vitrinlerinin kırıldığı, polis ile bazı gruplar arasında karşılıklı müdahalelerin yaşandığı aktarıldı.
Lille, Rennes ve Strasbourg’da da gerginlik
Lille’de valilik 15 bin, CGT ise 35 bin kişinin yürüyüşe katıldığını açıkladı. Gösterinin sonunda polis ile göstericiler arasında çatışmalar yaşandı; güvenlik güçleri göz yaşartıcı gaz ve tazyikli su kullandı.
Rennes’de valilik, gösteriye 11 bin 500 kişinin katıldığını bildirdi. Kentte gösteri yasağına rağmen binlerce kişi yürüyüşe katıldı. Yürüyüşün ilerleyen saatlerinde polis müdahalesi ve göz yaşartıcı gaz kullanımı yaşandı.
Strasbourg’da ise valiliğin açıklamasına göre yaklaşık bin 500 kişilik bir yürüyüş oluştu. Polis, göstericilerin cisim attığını belirterek göz yaşartıcı gaz kullandı.
70 bin polis ve jandarma görevlendirildi
Fransa genelinde eylemler için yaklaşık 70 bin polis ve jandarma görevlendirildi. İçişleri Bakanı Laurent Nuñez, gün ortasında 135 kişinin gözaltına alındığını, saat 19.30 itibarıyla ise bu sayının yaklaşık bine ulaştığını açıkladı. Bakanlık ayrıca iki kişinin ağır yaralandığını bildirdi.
Yetkililer, güvenlik önlemlerinin önceki hafta yaşanan yağma olayları ve kamu binalarına yönelik saldırıların tekrarlanmasını önlemek amacıyla artırıldığını savundu. Ancak çok sayıda kentte gösteri güzergâhlarının sınırlandırılması, eylem yasakları ve yoğun polis müdahalesi, toplantı ve gösteri özgürlüğüne ilişkin tartışmaları da beraberinde getirdi.
Hayat pahalılığı ve kamu hizmetleri protestoların odağında
Eylemlerin temel gündemini hayat pahalılığı, ücretlerin satın alma gücündeki gerileme, eğitim alanındaki personel ve kaynak eksikliği ile kamu hizmetlerinin durumu oluşturdu. Öğrenciler ve lise öğrencileri daha fazla öğretmen, iyileştirilmiş okul koşulları, üniversitelerde daha fazla kontenjan ve öğrenci desteklerinin artırılmasını talep etti. Çalışanlar ve sendikalar ise geçim koşullarının iyileştirilmesi ve kamu hizmetlerinin güçlendirilmesi çağrısı yaptı.
Eylemlerin büyümesinde, artan enerji maliyetleri ve enflasyonun hane bütçeleri üzerindeki baskısı da etkili oldu. Farklı toplumsal kesimlerin katıldığı gösteriler, eğitim ve sosyal hizmetlerdeki sorunlarla geçim sıkıntısını aynı gündemde bir araya getirdi.
24 Ekim eylemleri, Fransa’da yaşam maliyetleri ve kamusal hizmetler üzerinden büyüyen toplumsal hoşnutsuzluğun ülke çapındaki boyutunu ortaya koydu. Yüz binlerce kişinin katıldığı gösterilerde polis müdahaleleri, gözaltılar ve gösteri yasakları öne çıkarken, sendikalar ve eylemciler taleplerini sokakta dile getirmeyi sürdürdü. CGT ve sendikalar arası yapı, bir sonraki grev ve eylem günü için 5 Kasım tarihini işaret etti.
