BELGRAD – Sırbistan’da yaklaşık iki yıldır devam eden öğrenci öncülüğündeki protestolar, 22 Ekim Perşembe günü Belgrad’da düzenlenen kitlesel mitingle yeni bir aşamaya ulaştı. Ülkenin farklı kentlerinden günlerce yürüyerek başkente gelen öğrenciler ve onlara destek veren binlerce kişi, Slavija Meydanı’nda buluştu. Bağımsız Kalabalık İzleme Arşivi, mitinge yaklaşık 150 bin kişinin katıldığını açıkladı.
“Zafer Çağırıyor” adıyla düzenlenen miting, 25 Ekim’de yapılması planlanan erken parlamento seçimleri öncesindeki son büyük buluşma oldu. Öğrencilerin desteklediği ve “Öğrenciler Kazanıyor” adıyla seçimlere katılan liste, 14 yılı aşkın süredir iktidarda bulunan Sırp İlerleme Partisi’ne (SNS) karşı yarışıyor.
16 kişinin ölümüne yol açan çöküş protestoları başlattı
Protestolar, Kasım 2024’te Novi Sad tren istasyonundaki beton saçak yapısının çökmesi ve 16 kişinin yaşamını yitirmesi üzerine başladı. Olayın ardından öğrenciler, altyapı çalışmalarındaki ihmallerin ve olası yolsuzlukların açığa çıkarılmasını, sorumluların hesap vermesini istedi.
Hükümetin olayla ilgili yaklaşımına duyulan tepki kısa sürede üniversite işgallerine, grevlere, yol kapatma eylemlerine ve ülke çapındaki kitlesel gösterilere dönüştü. Başlangıçta şeffaf soruşturma ve sorumluların yargılanması talebiyle ortaya çıkan hareket, zamanla erken seçim ve siyasi hesap verebilirlik taleplerini de gündemine aldı.
Öğrenciler iktidara karşı seçimlere hazırlanıyor
Belgrad’daki mitingde konuşan öğrenci listesinin adaylarından üniversite profesörü Jugoslav Gašić, iktidarın kişisel ve parti çıkarlarını toplumun önüne koyduğu bir dönemin sona ermesi gerektiğini söyledi. Meydandaki kalabalık, konuşmalar sırasında zafer sloganları attı.
Sırbistan’da 25 Ekim’de yapılması planlanan erken seçimler, öğrenci hareketinin sokaktaki gücünü sandığa taşıma girişimi olarak görülüyor. Hareket, yolsuzlukla mücadele, kamu kurumlarının hesap verebilirliği ve siyasi sistemde değişim talepleri etrafında farklı toplumsal kesimleri bir araya getiriyor.
Ülkede seçim süreci, muhaliflere ve aktivistlere yönelik baskı iddialarının gölgesinde ilerliyor. Sivil toplum kuruluşları kampanya döneminde gözaltılar, tehditler, saldırılar ve medyadaki eşitsiz koşullar konusunda uyarılarda bulunuyor. Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić ve iktidar çevresi ise öğrenci hareketinin dışarıdan desteklendiğini öne sürüyor; bu iddialara ilişkin bağımsız kanıtlar tartışma konusu olmaya devam ediyor.
Belgrad’daki kitlesel buluşma, Novi Sad’daki ölümlerin ardından başlayan hareketin ülke siyasetindeki ağırlığını ortaya koydu.
