ANKARA – Erdoğan’ın imzasını taşıyan 2027 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi, 16 Ekim’de Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunuldu. Teklifte gelecek yılın bütçe giderleri 27 trilyon 276 milyar lira, bütçe gelirleri 23 trilyon 408 milyar lira olarak hesaplandı. Gelir ve giderler arasındaki farktan kaynaklanan bütçe açığının ise 3 trilyon 868 milyar liraya ulaşması öngörülüyor. Teklif, Plan ve Bütçe Komisyonundaki değerlendirme sürecinde bulunuyor.
Faize ayrılan kaynak bütçe açığını geçti
2027 bütçe teklifinde dikkat çeken kalemlerin başında faiz giderleri geliyor. Faiz ödemeleri için 3 trilyon 975 milyar lira kaynak ayrılması öngörülüyor. Bu tutar, toplam bütçe giderlerinin yaklaşık yüzde 14,6’sına karşılık geliyor ve öngörülen bütçe açığını 107 milyar lira aşıyor.
Bütçe açığının gayrisafi yurt içi hasılaya oranının yüzde 3,5 olması bekleniyor. Hükümet, deprem harcamaları hariç tutulduğunda bu oranın yüzde 2,8’e gerileyeceğini öngörüyor. Ancak bütçenin temel büyüklükleri, kamu kaynaklarının önemli bir bölümünün faiz ödemelerine ayrıldığını gösteriyor.
Vergilerin yükü emekçilerin omuzlarında
2027 bütçesinde vergi gelirleri önemli bir yer tutuyor. Vergi kalemleri arasında 5 trilyon 681 milyar lirayla katma değer vergisi (KDV), 5 trilyon 533 milyar lirayla gelir vergisi ve 3 trilyon 284 milyar lirayla özel tüketim vergisi (ÖTV) öne çıkıyor. Kurumlar vergisinden elde edilmesi beklenen gelir ise 2 trilyon 223 milyar lira olarak hesaplanıyor.
Tüketim üzerinden alınan KDV ve ÖTV, gelir düzeyinden bağımsız biçimde ürün ve hizmetlerin fiyatlarına yansıyor. Bu nedenle dolaylı vergilerin bütçe gelirleri içindeki ağırlığı, özellikle gelirinin büyük bölümünü temel ihtiyaçlarına harcayan emekçi haneler açısından önem taşıyor.
Ücretlerden alınan vergiler ve tüketim vergileriyle kamu gelirlerine katkıda bulunan işçi ve emekçiler açısından asıl mesele, toplanan kaynakların hangi ihtiyaçlara ve hangi toplumsal kesimlere yönlendirileceği. Bütçenin dağılımı, eğitimden sağlığa, barınmadan sosyal güvenliğe kadar kamusal hizmetlerin kapsamını doğrudan etkiliyor.
Bütçede en büyük kalem cari transferler
Teklifte cari transferler için 10 trilyon 240 milyar lira, personel giderleri için 7 trilyon 117 milyar lira, mal ve hizmet alımları için 2 trilyon 184 milyar lira ödenek öngörülüyor. Bu kalemler, merkezi yönetim bütçesinin önemli bölümünü oluşturuyor.
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, 2027 yılı için eğitim harcamalarına 3,7 trilyon lira, sağlık harcamalarına ise 4,5 trilyon lira kaynak ayrılacağını açıkladı. Bu tutarların hangi programlara ve hizmetlere dağıtılacağı, kamu hizmetlerinin niteliği ve erişilebilirliği bakımından bütçe görüşmelerinin önemli başlıkları arasında yer alacak.
Bütçe tartışmasının merkezinde kaynakların dağılımı var
Bütçe, yalnızca gelir ve giderlerin hesaplandığı teknik bir belge değil; kamu kaynaklarının hangi alanlara aktarılacağını belirleyen temel siyasi ve ekonomik tercihlerden biri. Faiz ödemeleri, vergilerin bileşimi, personel harcamaları, sosyal destekler ve kamusal yatırımlar arasındaki dağılım, bu tercihlerin somut sonuçlarını ortaya koyuyor.
2027 bütçe teklifinin Meclis sürecinde, öngörülen harcamaların nasıl finanse edileceği, vergi yükünün hangi kesimlere yansıyacağı ve kamu kaynaklarının toplumsal ihtiyaçlar doğrultusunda nasıl kullanılacağı tartışılacak.
Teklif henüz yasalaşmış değil. Bütçe görüşmeleri boyunca ödeneklerde yapılabilecek değişiklikler ve nihai bütçe rakamları netleşecek. Bu nedenle açıklanan tutarlar, 2027 yılı için kesinleşmiş harcamalar değil, hükümetin Meclis’e sunduğu bütçe öngörülerini ifade ediyor.
