DİYARBAKIR/AMED – Diyarbakır’ın Sur ilçesine bağlı Kervanpınar Mahallesi’nde (Arzoxlî) köylülerin ortak kullanımındaki mera alanları, iki ayrı depolamalı Güneş Enerjisi Santrali projesi için Zenkar Nakliye İnşaat Temizlik Güvenlik Tarım ve Petrol Ürünleri Limited Şirketi’ne tahsis edildi. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK), şirketin Zenkar 1 ve Zenkar 2 projeleri için 49’ar yıllık elektrik üretim lisansı verdi.
Projeler kapsamında Zenkar 1 için yaklaşık 227 dönüm, Zenkar 2 için ise 313 dönüm mera alanı öngörülüyor. Toplamda 540 dönümü aşan ortak kullanım alanının enerji projelerine açılması, geçimini hayvancılık ve tarımla sağlayan köylülerin tepkisine neden oldu. Köylüler, kendilerine danışılmadan ve rızaları alınmadan gerçekleştirildiğini belirttikleri tahsislere karşı mücadele ediyor.
Köylüler çadır nöbetine başladı
Şirket çalışanlarının 21 Ekim’de jandarma ve çevik kuvvet eşliğinde proje sahasına girmesinin ardından köylüler, çalışmaların durdurulması talebiyle bölgede çadır nöbeti başlattı. Köylüler, ortak meralarının hayvancılık açısından yaşamsal önemde olduğunu belirterek projelerin durdurulmasını istiyor.
Eylem sırasında güvenlik güçlerinin tutumuna da tepki gösterildi. Köylüler, şirketin çalışma alanı dışındaki kendi tarım arazilerine ulaşmalarının da engellendiğini aktardı. Görüşmelerin ardından tarlalara geçişe izin verildiği bildirildi.
Köylüler, meralarını ve geçim kaynaklarını savunduklarını belirterek güvenlik güçlerinin şirket faaliyetlerini korumak yerine halkın haklarını gözetmesi gerektiğini dile getirdi.
Bilirkişi raporu: Zenkar 2 projesi mevcut hâliyle uygun değil
GES projelerine ilişkin hukuki süreçler devam ediyor. Zenkar 2 projesinin ÇED olumlu kararına karşı açılan davada mahkemenin görevlendirdiği bilirkişi heyeti, projenin mevcut hâliyle uygulanmasını uygun bulmadı.
13 Ekim’de kamuoyuna yansıyan raporda; tarım ve hayvancılık, mera kullanımı, kaynak suları, yerleşim alanları ve arkeolojik miras üzerindeki etkilerin yeterince incelenmediği belirtildi. Bilirkişiler, iki GES projesinin birlikte yaratacağı çevresel etkilerin de değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekti.
Mera tahsisine, imar planına ve ÇED kararına karşı açılan davalar sürerken şirketin proje çalışmalarını devam ettirmek istemesi de köylülerin tepkisini artırıyor. Üretim lisanslarının verilmiş olması, arazi kullanımı ve çevre hukukuna ilişkin uyuşmazlıkların sonuçlandığı anlamına gelmiyor.
Şirket sahibinin siyasi bağlantısı Meclis gündeminde
Zenkar şirketinin sahibi olarak adı geçen Muzaffer Aslanhan’ın daha önce AKP Diyarbakır İl Yönetim Kurulu yedek üyeleri arasında bulunduğu basına yansıdı. Bu bağlantı, mera tahsislerinin hangi ölçütlerle yapıldığı ve karar süreçlerinde siyasi ilişkilerin etkili olup olmadığı yönündeki tartışmaları da gündeme taşıdı.
EMEP Gaziantep Milletvekili Sevda Karaca, mera tahsislerini, devam eden yargı süreçlerini, köylülerin üretim haklarına yönelik kısıtlamaları ve bölgedeki arkeolojik değerleri Meclis gündemine taşıdı. Karaca; Enerji ve Tabii Kaynaklar, Tarım ve Orman ile Kültür ve Turizm bakanlarına ayrı ayrı soru önergeleri verdi.
Karaca, köylülerin görüş ve rızası alınmadan mera statüsünün değiştirilmesinin gerekçesini, bilirkişi raporuna rağmen projelerin sürdürülmesini ve güvenlik güçlerinin şirket faaliyetlerine eşlik etmesini sorguladı. Şirkete verilen lisansların iptal edilip edilmeyeceğinin de açıklanmasını istedi.
Köylülerin geçim kaynağı ve kültürel miras tehlikede
Bölgedeki tartışma yalnızca mera alanlarının kullanımına ilişkin değil. Proje sahası ve çevresinde arkeolojik açıdan önemli olabilecek kalıntılar bulunduğu, bilirkişi değerlendirmelerinde sit alanı sınırlarının yeniden ele alınması gerektiği de aktarıldı. Köylüler ve bölgeyi inceleyen uzmanlar, yeterli araştırma yapılmadan yürütülecek çalışmaların kültürel mirasa zarar verebileceğine dikkat çekiyor.
Kervanpınar’da yaşananlar, enerji yatırımlarının planlanmasında yerel halkın yaşam alanlarının, üretim faaliyetlerinin ve ortak kullanım haklarının nasıl gözetileceği sorusunu gündeme getiriyor. Köylüler, hayvanlarını otlattıkları meraların şirket projelerine açılmasına karşı çıkarken, ortak yaşam alanlarının korunmasını ve hukuki süreçler sonuçlanana kadar çalışmaların durdurulmasını talep ediyor.
Arzoxlî köylülerinin mücadelesi sürerken temel talepleri, meraların yeniden kendi kullanımlarına açılması ve geçim kaynaklarını tehdit eden projelerin durdurulması. Köylüler, topraklarını ve yaşam alanlarını savunmak için çadır nöbetini sürdüreceklerini belirtiyor.
