ANKARA – Türkiye Diyanet Vakfı’nın (TDV) mali kaynaklarının yatırım fonlarında değerlendirildiğine ilişkin haberlerin ardından kurum içindeki tartışmalar büyüyor. Özellikle Gazze ve Filistin için yurttaşlardan toplanan bağışların da fonlarda kullanılmış olabileceği iddiası, bağışların hangi hesaplarda tutulduğu ve ne zaman ihtiyaç sahiplerine ulaştırıldığı sorularını gündeme getirdi.
Tartışmaların ardından TDV Genel Müdürü İzani Turan ile genel müdür yardımcıları Recep Şükrü Balkan ve Fatih Kayacan görevden alındı. Vakıf yönetimi, görev değişikliklerinin fon yatırımlarıyla bağlantılı olduğu iddiasını reddetti. Ancak Diyanet kaynakları, kamuoyuna ve bağışçılara kapsamlı bir açıklama yapılması gerektiğini belirtiyor.
Diyanet Vakfı fon yatırımını kabul etti, bağışların akıbeti belirsiz
Türkiye Diyanet Vakfı, 23 Ekim’de yaptığı açıklamada nakit varlıklarının bir bölümünü faizsiz finans ilkelerine göre faaliyet gösteren TLK kodlu yatırım fonunda değerlendirdiğini bildirdi. Vakıf, bunun tek fon yatırımı olduğunu, tasfiye kararı alınan fonlarda parasının bulunmadığını ve söz konusu yatırımdan zarar etmediğini savundu.
Açıklamada, TLK fonundaki varlıkların kontrollü ve kademeli biçimde çekilmeye başlandığı belirtildi. Ancak Gazze ve Filistin için toplanan bağışların bu fonda değerlendirilip değerlendirilmediği, fona aktarılan toplam tutarın ne kadar olduğu ve bağış gelirlerinin ne bölümünün bu kaynaklar arasında bulunduğu konusunda ayrıntılı bir hesap dökümü paylaşılmadı.
Din İşleri Yüksek Kurulu’nun fetvası tartışmanın merkezinde
Tartışmanın önemli başlıklarından biri de Din İşleri Yüksek Kurulu’nun 23 Mart 2022 tarihli kararı. Kurul, bağış ve zekât paralarının ihtiyaç sahiplerine ulaştırılmadan önce getiri sağlamak amacıyla yatırım fonlarına yönlendirilmesini uygun bulmuyor.
Kararda, bu tür yatırımlar nedeniyle yardımın hak sahiplerine ulaşmasının gecikebileceği, kaynakların zarar görmesi veya yatırım giderlerinin karşılanması sonucunda ihtiyaç sahiplerine ayrılan tutarın azalabileceği belirtiliyor. Bu nedenle tartışma yalnızca kullanılan fonun faizsiz finans ilkelerine uygun olup olmadığıyla sınırlı değil. Bağışların hangi amaçla toplandığı, ne kadar süreyle bekletildiği ve ihtiyaç sahiplerine ulaştırılmadan önce yatırım aracı olarak kullanılıp kullanılmadığı da yanıtlanması gereken sorular arasında.
BirGün’ün haberinde, vakıf kaynaklarının fona yatırım yapmak için Din İşleri Yüksek Kurulu’ndan fetva alındığı iddiasının da kurum içinde tartışıldığı aktarıldı. Bazı Diyanet kaynakları ise söz konusu fetvanın Kurul’dan değil, dışarıdan alındığını öne sürdü. Bu iddialara ilişkin vakıf tarafından kamuoyuna sunulmuş ayrıntılı bir belge bulunmuyor.
“Neden özel portföy şirketi tercih edildi?”
Diyanet İşleri Başkanlığı kaynakları, vakfın mali kaynaklarının neden devletin katılım bankaları yerine özel bir portföy yönetim şirketi aracılığıyla değerlendirildiğinin açıklanmasını istiyor. BirGün’e konuşan kaynaklar, Diyanet İşleri Başkanı ve aynı zamanda TDV Mütevelli Heyeti Başkanı olan Safi Arpaguş’un kamuoyunu tatmin edecek bir açıklama yapması gerektiğini belirtti.
Kaynakların yanıt beklediği sorular arasında Gazze bağışlarının fona aktarılıp aktarılmadığı, yatırım kararının kimler tarafından alındığı, fondan çıkışın hangi gerekçeyle ve kimin talimatıyla gerçekleştirildiği bulunuyor. Vakfın zarar etmediğini açıklamasına rağmen ne kadar getiri elde edildiğinin de kamuoyuyla paylaşılmadığına dikkat çekiliyor.
Üç yöneticinin görevden alınması tartışmayı büyüttü
TDV Genel Müdürü İzani Turan ile genel müdür yardımcıları Recep Şükrü Balkan ve Fatih Kayacan’ın görevlerine son verilmesi, fon tartışmasının ardından gündeme geldi. Vakıf yönetimi ise görev değişikliklerinin uzun süredir Mütevelli Heyeti’nin gündeminde olduğunu ve fon iddialarıyla aynı döneme denk gelmesinin tesadüf olduğunu savundu.
Vakıf ayrıca mali kaynaklarının değer kaybettiği ve yöneticilerin fon yatırımları nedeniyle görevden alındığı yönündeki haberleri reddederek, iddiaları yayımlayanlar hakkında hukuki süreç başlatıldığını duyurdu. Buna karşın görev değişikliklerinin hangi tarihte ve hangi gerekçelerle kararlaştırıldığına ilişkin ayrıntılı tutanakların açıklanmaması, soru işaretlerinin sürmesine neden oluyor.
Bağışçılar adına hesap verme çağrısı
DEM Parti Kocaeli Milletvekili Ömer Faruk Gergerlioğlu da Diyanet Vakfı’nın fon yatırımlarını Meclis gündemine taşıdı. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz’ın yanıtlaması istemiyle verdiği soru önergesinde, vakfın fonlara aktardığı toplam tutarı, bu kaynakların ne kadarının Gazze bağışları ve zekât gelirlerinden oluştuğunu, fon işlemlerinden elde edilen kâr veya zarar miktarını sordu.
Gergerlioğlu ayrıca 7 Ekim 2023’ten bu yana Gazze ve Filistin için ne kadar bağış toplandığının, bu paranın ne kadarının hangi tarihlerde ve hangi kanallarla bölgeye ulaştırıldığının açıklanmasını istedi.
Gazze’deki savaş mağdurlarına yardım amacıyla yurttaşların yaptığı bağışların yönetimi, vakfın kendi açıklamasıyla kapanmış bir konu değil. Bağışların hangi hesaplarda tutulduğu, yatırım kararlarının kimler tarafından alındığı, fon işlemlerinin mali sonuçları ve yardımların ihtiyaç sahiplerine ne zaman ulaştırıldığı belgeleriyle açıklanmalı.
