İSTANBUL – Paraguay’da milyonlarca kişinin günlük yaşamını doğrudan etkileyen bir bankacılık krizi yaşanıyor. Ülkenin büyük dijital bankalarından Ueno Bank, mali yeterlilik oranının yasal sınırın yarısının altına düşmesinin ardından Merkez Bankası tarafından müdahale sürecine alındı. 2 Kasım’da alınan karar 3 Kasım’da kamuoyuna duyuruldu.
Kararla birlikte bankanın uygulaması, kartları ve şubeleri hizmet veremez hale geldi. Yaklaşık 3 milyon müşterinin hesaplarına erişimi kesilirken, maaşlarını ve birikimlerini bu banka üzerinden yöneten milyonlarca kişi parasına ulaşamaz duruma geldi. Ueno Bank’ın müşteri sayısı, ülkenin yetişkin nüfusunun yaklaşık yüzde 60’ına karşılık geliyor.
Emekli maaşları ve kamu kaynakları da risk altında
Krizin etkisi yalnızca bireysel hesaplarla sınırlı değil. Ueno Bank’ın yaklaşık 800 ila 850 milyon dolar tutarında kamu kaynağını yönettiği bildiriliyor. Bu tutarın yaklaşık 380 milyon dolarlık bölümünün Paraguay’ın sosyal güvenlik ve sağlık kurumu IPS’ye ait olduğu belirtiliyor.
Bankayı kullanan 32 binden fazla emeklinin de maaşlarını bu hesaplar üzerinden aldığı bildirildi. Bankanın hizmetlerini durdurması, emeklilerin ödemelerine erişimini ve kamu kaynaklarının kullanımını belirsizliğe sürükledi.
Bankanın mali yapısındaki açık müdahaleye gerekçe oldu
Paraguay Merkez Bankası, Ueno Bank’ın mali tablolarında yapılan düzeltmelerin ardından sermaye yeterliliği oranının yasal olarak gerekli seviyenin yarısının altına düştüğünü açıkladı. Kurum, bankanın yönetimini devralarak mevduatların başka finans kuruluşlarına aktarılmasını ve kalan varlıkların tasfiye edilmesini öngören bir süreç başlattı.
Mevduat güvencesi kapsamında kişi başına yaklaşık 38 bin dolara kadar olan tutarların koruma altında olduğu, ilk değerlendirmelere göre mudilerin yaklaşık yüzde 97’sinin bu güvence kapsamında bulunduğu bildirildi. Ancak güvence sınırını aşan birikimlerin ve kamu kaynaklarının ne ölçüde geri alınabileceği henüz kesinleşmiş değil. Dolayısıyla milyonlarca müşterinin hesaplarına erişiminin durması, tüm mevduatların kalıcı olarak kaybedildiği anlamına gelmiyor; geri ödeme ve aktarım süreci devam ediyor.
Bankanın iktidarla ilişkileri tartışma konusu
Ueno Bank’ın çöküşü, Paraguay’da yalnızca bir finans kuruluşunun mali sorunları olarak ele alınmıyor. Bankanın sahibi olan Grupo Vázquez ile Cumhurbaşkanı Santiago Peña arasındaki geçmiş ticari ilişkiler ve düzenleyici kurumların yönetimi de tartışmaların merkezinde.
Peña’nın, bankanın bağlı olduğu şirketler grubunda Mart 2025’e kadar ortaklık ilişkisi bulunduğu bildirildi. Merkez Bankası Başkanı Carlos Carvallo’nun ise daha önce Ueno’nun yöneticiliğini yapmış olması, denetim mekanizmasının bağımsızlığı konusunda soru işaretlerine yol açtı. Peña ve banka yönetimi herhangi bir usulsüzlük yaptıkları iddiasını reddederken, muhalefet iktidarı çıkar çatışması ve kamu kaynaklarının kullanımı üzerinden eleştiriyor.
Banka krizi hükümet krizine dönüştü
Ueno Bank’a müdahalenin ardından ülkede protestolar ve hükümete yönelik istifa çağrıları yükseldi. 35 muhalefet milletvekili, Cumhurbaşkanı Peña hakkında görevden alma sürecinin başlatılması için başvuruda bulundu. Başvuruda bankayla ilişkiler, emeklilik fonlarının kullanımı ve kurumların denetim görevlerini yerine getirmemesi iddiaları gündeme getirildi.
5 Kasım’da Paraguay Kongresi’nde görevden alma girişimi tartışılmaya başlandı. Sürecin ilerleyebilmesi için gereken üçte iki çoğunluğun sağlanıp sağlanamayacağı ise belirsizliğini koruyor. Banka krizinin ardından Merkez Bankası Başkanı’nın istifasını sunması ve Ueno yöneticilerinin gözaltına alınması da sürecin siyasi boyutunu derinleştirdi.
Milyonların birikimi bankacılık krizinin ortasında
Ueno Bank’ın müdahaleye alınmasıyla Paraguay’da milyonlarca insan maaşına, birikimine ve günlük ödemelerinde kullandığı banka hesaplarına erişemez hale geldi. Emeklilik fonları dahil kamu kaynaklarının da bankada bulunması, krizin etkisini daha geniş bir toplumsal kesime yayıyor.
Bankanın hızla büyümesi, kamu kaynaklarını yönetmesi ve iktidarla kurduğu ticari ilişkiler, yaşananların yalnızca teknik bir bankacılık sorunu olmadığını gösteren tartışmaları beraberinde getirdi. Şimdi milyonlarca insanın birikimlerinin ne zaman ve ne ölçüde geri ödeneceği, kamu fonlarının nasıl korunacağı ve bankanın mali yapısındaki sorunlardan kimlerin sorumlu tutulacağı soruları yanıt bekliyor.
