DİYARBAKIR/AMED – Diyarbakır’ın Sur ilçesine bağlı Kervanpınar (Arzoxlî) Mahallesi’nde köylülerin ortak kullandığı meralara kurulmak istenen Zenkar-2 Güneş Enerjisi Santrali (GES) projesine karşı açılan davada yürütmeyi durdurma kararı verildi.
Diyarbakır 1. İdare Mahkemesi, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından verilen “ÇED olumlu” kararına karşı Ekoloji Derneği, Diyarbakır Barosu Çevre ve Kent Hukuku Komisyonu ile mahalle sakinlerinin açtığı davada, projenin uygulanmasının durdurulmasına hükmetti.
Mahkeme kararında, bilirkişi raporunun hükme esas alınabilecek nitelikte olduğu belirtilirken, projenin çevre, mera alanları ve arkeolojik miras üzerindeki etkilerine ilişkin tespitler de değerlendirildi.
Bilirkişi raporu: Mera alanları daralacak, aşırı otlatma riski artacak
Mahkemenin kararında, proje kapsamında yaklaşık 313 bin metrekarelik mera alanının kalıcı olarak kullanılmasının öngörüldüğü belirtildi.
Bilirkişi raporunda, meraların daralmasına rağmen hayvan sayısının değişmemesi halinde hayvanların diğer otlaklara yönelerek aşırı otlatmaya neden olabileceği kaydedildi. Bu durumun bitki örtüsünde azalma, toprakta çıplak alanların artması, yem açığının büyümesi ve mera verimliliğinin düşmesi gibi sonuçlar doğurabileceği ifade edildi.
Raporda ayrıca, bu olumsuz etkileri azaltmaya yönelik önlemlerin ÇED dosyasında yeterli düzeyde değerlendirilmediğine dikkat çekildi.
Mahkeme, çevresel etkilerin ve mera kullanımına ilişkin risklerin yeterince ortaya konulmamasını kararında dikkate aldı.
Arkeolojik sit alanı da proje kapsamında
Kararda, proje alanındaki bazı taşınmazların Diyarbakır Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu tarafından 20 Ocak 2026’da “Girab Bajar Yerleşim Yeri” adıyla birinci derece arkeolojik sit alanı olarak tescil edildiği bilgisine yer verildi.
Bilirkişi raporunda, ÇED dosyasının arkeolojik açıdan yetersiz olduğu değerlendirmesi yapıldı. Mahkeme, kültürel mirasın korunması ve projenin çevresel etkilerine ilişkin tespitleri de yürütmeyi durdurma kararında dikkate aldı.
Kararda, proje alanının eğimli yapısı ve kazı sırasında ortaya çıkabilecek hafriyatın kontrolsüz bırakılması halinde erozyon ve kayma riski oluşturabileceği, bunun çevredeki yerleşim alanları ile tarım arazilerini etkileyebileceği belirtildi.
Köylüler günlerdir meraları için nöbette
Kervanpınar’da geçimini tarım ve hayvancılıkla sağlayan köylüler, ortak meralarının GES projelerine tahsis edilmesine karşı uzun süredir mücadele ediyor.
Zenkar-1 ve Zenkar-2 projeleri için toplam 540 dönümü aşkın mera alanının kullanılması planlanıyor. Köylüler, hayvanlarını otlattıkları alanların santral sahasına dönüştürülmesinin geçim kaynaklarını tehdit ettiğini belirterek projelerin durdurulmasını istiyor.
21 Ekim’de şirket çalışanlarının jandarma eşliğinde proje alanına girmesi üzerine köylüler ve ekoloji savunucuları sahada bir araya geldi. Çalışmaların yeniden başlamasına tepki gösteren köylüler, proje alanına yürümek istedi ancak jandarma tarafından engellendi.
Bölgede çadır nöbeti başlatan köylüler, meralarının korunması ve hukuki süreç sonuçlanana kadar çalışmaların durdurulması talebiyle eylemlerini sürdürdü.
49 yıllık lisanslara rağmen hukuki süreç sürüyor
Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK), Zenkar şirketine Zenkar-1 ve Zenkar-2 projeleri için 49’ar yıllık elektrik üretim lisansı verdi.
Ancak üretim lisanslarının verilmesi, projelerin arazi kullanımı, mera tahsisi ve çevresel etkilerine ilişkin hukuki itirazları ortadan kaldırmadı. Zenkar-2 projesinin ÇED kararına karşı açılan dava devam ederken, mahkemenin yürütmeyi durdurma kararı projenin uygulanmasını dava sonuçlanıncaya kadar engelliyor.
Bilirkişi raporunda iki GES projesinin birlikte yaratabileceği çevresel etkilerin de yeterince incelenmediği belirtilmişti.
Enerji yatırımı adı altında köylünün yaşam alanları
Kervanpınar’daki mücadele, yenilenebilir enerji yatırımlarının hangi alanlarda ve kimlerin yaşam koşulları gözetilerek gerçekleştirileceği tartışmasını da gündeme getiriyor.
Köylüler, enerji üretimine değil, ortak meralarının ve geçim kaynaklarının proje alanına dönüştürülmesine karşı çıkıyor. Hayvancılığın sürdürülebilmesi için gerekli otlakların daraltılması, kırsal üretim ve yaşamın devamlılığı açısından doğrudan sonuçlar doğuruyor.
Şirketin projeleri için verilen lisanslar ve mera tahsisleri karşısında köylülerin itirazları, ortak kullanım alanlarının korunması ve kamusal kararların yerel halkın yaşamını nasıl etkilediği sorusunu öne çıkarıyor.
Kervanpınar’da köylülerin meralarını korumak için sürdürdüğü nöbetin ardından Zenkar-2 GES projesine yürütmeyi durdurma kararı verildi. Mahkeme, çevresel ve arkeolojik etkiler nedeniyle projenin uygulanmasının telafisi güç zararlar doğurabileceğine hükmetti. Köylülerin mera ve yaşam alanlarını koruma mücadelesi ise devam ediyor.
