ANKARA – Sayıştay denetimleri ve mali tablolara yansıyan verilere göre Diyanet’in vergi gelirleri şöyle gerçekleşti:
- 2019: 736,5 milyon TL
- 2020: 738 milyon TL
- 2021: 937,1 milyon TL
- 2022: 462,9 milyon TL
- 2023: 407,8 milyon TL
- 2024: 953,3 milyon TL
- 2025: 1,37 milyar TL
2025 yılındaki gelir, önceki yıllara göre belirgin bir artış gösterdi. Kurumun faaliyet gelirlerinin büyük bölümünü vergi kalemleri oluşturuyor.
Bütçe ve Kaynak Dağılımı
Diyanet, her yıl merkezi yönetim bütçesinden milyarlara varan ödenek alırken, aynı zamanda vergi gelirleriyle de kaynaklarını çeşitlendiriyor. Personel giderleri, din hizmetleri ve yaygın din eğitimi harcamaları bütçenin önemli kısmını oluşturuyor. Toplumu kutuplaştırıcı söylemleri nedeniyle eleştirilen kurumun, yurttaşın ödediği vergilerden bu denli yüksek gelir elde etmesi, kamu kaynaklarının kullanımı ve öncelikler tartışmasını yeniden canlandırdı.
Vergi gelirlerinin büyüklüğü, eğitim, sağlık ve sosyal hizmetler gibi alanlardaki kaynak ihtiyacıyla karşılaştırıldığında dikkat çekiyor. Kamu bütçesinin dağılımında din hizmetlerine ayrılan payın yanı sıra, doğrudan vergi kalemlerinden elde edilen gelirler, kurumun mali gücünü pekiştiriyor. Bu yapı, toplumsal eşitsizliklerin derinleştiği bir dönemde kaynakların nasıl yönlendirildiği sorusunu birkez daha sormayı zorunlu kılıyor.
Denetim raporları, Diyanet’in gelir-gider dengesini ve harcama kalemlerini de ortaya koyuyor. Kurumun hem bütçe ödenekleri hem de vergi gelirleriyle finanse edilmesi, kamusal kaynakların denetimi ve şeffaflık taleplerini güçlendiriyor.
Diyanet İşleri Başkanlığı Bütçe Kalemleri
Diyanet İşleri Başkanlığı’nın bütçesi, program sınıflandırmasına göre ağırlıklı olarak din hizmetleri ve yaygın din eğitimi programlarından oluşuyor. 2026 yılı için toplam bütçe yaklaşık 174 milyar TL olarak belirlendi. Harcamaların büyük bölümü personel giderlerine ayrılıyor.
Ana Programlar ve Dağılım
Bütçe, iki ana program altında toplanıyor:
- Din Hizmetleri ve Yaygın Din Eğitimi Programı: Toplam ödeneğin yüzde 97’sinden fazlasını oluşturuyor.
- Din Hizmetleri: Cami, sosyal ve kültürel içerikli din hizmetleri, dini bilgi üretimi, mushaf ve fetva hizmetleri, hac ve umre hizmetleri, ibadethanelerin desteklenmesi.
- Yaygın Din Eğitimi: Aday din görevlilerine yönelik hizmetler, dini yayın hizmetleri, dini yüksek ihtisas ve eğitim, yaygın din eğitimi hizmetleri.
- Yönetim ve Destek Programı: Üst yönetim, idari ve mali hizmetler ile teftiş, denetim ve danışmanlık hizmetlerini kapsıyor. Toplam ödeneğin yüzde 2-3’ünü oluşturuyor.
Ekonomik Sınıflandırma (2026 Örneği)
2026 bütçesinin ana kalemleri şöyle:
- Personel giderleri: Yaklaşık 148,8 milyar TL
- Sosyal güvenlik kurumlarına devlet primi giderleri: Yaklaşık 18 milyar TL
- Mal ve hizmet alım giderleri: Yaklaşık 4,6-4,7 milyar TL
- Cari transferler: Yaklaşık 600 milyon TL
- Sermaye giderleri: Yaklaşık 2 milyar TL
Personel ve sosyal güvenlik giderleri birlikte harcamaların yüzde 95’inden fazlasını oluşturuyor. Din görevlileri maaşları, ek ödemeler ve ilgili primler bu kalemin temelini teşkil ediyor.
Yıllara Göre Büyüme ve Harcama
2025 yılı başlangıç ödeneği 130 milyar TL civarındaydı. 2026’da bu rakam 174 milyar TL’ye yükseldi. 2026’nın ilk sekiz ayında yaklaşık 122 milyar TL harcama yapıldığı raporlandı. Harcamaların büyük kısmı personel ödemelerine gitti.
Bütçe, merkezi yönetim ödeneklerinin yanı sıra vergi gelirleri, bağışlar, teşebbüs ve mülkiyet gelirleriyle destekleniyor. 2019-2025 döneminde yalnızca vergi gelirleri 5,6 milyar TL’yi aştı. Türkiye Diyanet Vakfı üzerinden yürütülen faaliyetler ise bütçe dışı kaynaklarla finanse ediliyor ve Sayıştay denetimine tabi tutulmuyor.
