İZMİR – İzmir’in Aliağa ilçesinde bulunan HABAŞ Demir Çelik Fabrikası’nda meydana gelen patlamada yaşamını yitiren işçi sayısı 17’ye yükseldi. Çok sayıda işçinin yaralandığı patlamanın ardından fabrikadaki çalışma koşulları, iş güvenliği önlemleri ve denetim mekanizmaları yeniden tartışma konusu oldu.
HABAŞ’ta yıllar içinde yaşanan iş cinayetleri, işçi sağlığını ve güvenliğini korumakla yükümlü olan işverenin ve kamu kurumlarının sorumluluğunu gündeme getiriyor. Aynı fabrikada farklı tarihlerde yaşanan ölümler ve ağır yaralanmalar, iş güvenliği önlemlerinin neden kalıcı biçimde sağlanmadığı sorusunu büyütüyor.
İş cinayetleri artıyor, işçiler güvencesiz koşullarda çalıştırılıyor
Türkiye’de iş cinayetleri, üretimin ve kârın işçi yaşamının önüne konulduğu çalışma düzeninin ağır sonuçlarından biri olmaya devam ediyor. İş güvenliği önlemlerinin maliyet olarak görülmesi, üretim baskısı, taşeron çalışma ve yetersiz denetim, işçileri ölüm ve yaralanma riskiyle karşı karşıya bırakıyor.
HABAŞ’ta yaşanan patlama da işçi sağlığı ve güvenliğinin üretim süreçlerinin merkezine alınmadığı koşullarda, tehlikelerin nasıl büyük bir felakete dönüşebildiğini gösteriyor.
İşçilerin yaşamını korumak için gerekli önlemlerin alınması, yalnızca kazaların ardından soruşturma başlatılmasıyla sağlanamaz. İşyerlerinde etkin denetim, güvenli çalışma koşulları ve işçilerin karar süreçlerine katılımı yaşamsal önem taşıyor.
İş cinayeti davalarında cezasızlık yeni ölümlerin önünü açıyor
İş cinayetlerinin ardından yürütülen soruşturmalar ve davalarda sorumluların hesap vermemesi, işçi ailelerinin adalet mücadelesini yıllarca sürdürmesine neden oluyor. İşverenlerin ve denetimden sorumlu kurumların ihmallerinin ortaya çıkarılmaması, verilen cezaların caydırıcı olmaması ve davaların uzaması, cezasızlık sorununu derinleştiriyor.
İş cinayetlerinde sorumluluğun yalnızca kazanın gerçekleştiği anda görev yapan işçilere yüklenmesi, üretim ve denetim süreçlerini belirleyenlerin hesap vermesini engelliyor. Oysa işçilerin yaşamını korumakla yükümlü olan işverenler ve kamu kurumları, ihmalleri varsa bunun hesabını vermeli.
HABAŞ’ta yaşanan patlamanın nedenleri bütün yönleriyle açığa çıkarılmalı; iş güvenliği önlemlerinin uygulanıp uygulanmadığı, denetimlerin nasıl yürütüldüğü ve olası ihmaller soruşturulmalı. Soruşturma, yalnızca olay anındaki koşullarla sınırlı kalmamalı; fabrikanın geçmişindeki iş cinayetleri ve çalışma düzeni de incelenmeli.
İşçi ölümleri kader değil, sermaye düzeninin sonucu
HABAŞ’ta 17 işçinin yaşamını yitirmesi, iş cinayetlerinin münferit kazalar olarak ele alınamayacağını bir kez daha ortaya koyuyor. İşçilerin yaşamı üretim maliyetleri ve kâr hesaplarının gerisine itildiğinde, güvenlik önlemleri eksik bırakıldığında ve sorumlular cezasız kaldığında benzer felaketlerin yaşanmasının zemini korunuyor.
İş cinayetlerine karşı mücadele, yalnızca olay sonrasında hesap sormakla sınırlı değil. İşçilerin örgütlenme ve söz sahibi olma hakkının güçlendirilmesi, taşeron çalışma düzeninin yarattığı güvencesizliğin ortadan kaldırılması, bağımsız ve etkin denetim mekanizmalarının kurulması gerekiyor.
HABAŞ’ta yaşamını yitiren 17 işçinin hesabı sorulmalı. Yaralı işçilerin tedavi ve hakları güvence altına alınmalı, işverenin ve denetimden sorumlu kurumların ihmalleri açığa çıkarılmalı. İş cinayetlerinde cezasızlığa son verilmeden, işçilerin yaşamını kârın önüne koyan bir çalışma düzeni kurulmadan bu ölümlerin önüne geçilemez.
İş cinayetleri kader değil. İşçiler ölürken sorumluların cezasız kalması kabul edilemez.
