MANİSA – Manisa’nın Soma ilçesinde enerji ve madencilik sektöründe yaşanan kriz derinleşiyor. 2015 yılında özelleştirilerek Konya Şeker’e (Torku) devredilen Soma B Termik Santrali, yıllar boyunca yapılmayan yatırımlar, biriken borçlar ve ödenmeyen kömür bedellerinin ardından icra süreciyle Türkiye Kömür İşletmeleri’ne (TKİ) geçti. Ancak santralin kamuya devredilmesi işçilerin sorunlarını çözmedi. Üretimin durması ve devir sürecindeki belirsizlik nedeniyle yüzlerce emekçi ücretsiz izne çıkarılırken, Soma’daki madenlerde de ücret ve istihdam krizi büyüdü.
Özelleştirilen santral borçla kamuya döndü, işçiler ortada kaldı
Soma B Termik Santrali, 2015 yılında özelleştirme kapsamında Torku’ya devredildi. Santralin TKİ’ye olan borçlarının 20 milyar lirayı aştığı belirtilirken, icra sürecinin ardından tesis yaklaşık 7 milyar lira bedelle yeniden TKİ bünyesine geçti.
Santralin özelleştirilmesi döneminde kömür tedariki sürerken, ödemelerin yapılmaması kamu alacağının büyümesine neden oldu. Santralin yeniden kamuya geçmesiyle birlikte devir teslim süreci başladı; ancak çalışanların istihdamı ve geçmiş dönem alacakları belirsizliğini korudu.
Santralde ücretsiz izne çıkarılan işçi sayısının 720’ye ulaştığı bildirildi. İşçilerin ne zaman yeniden işbaşı yapacağı ve Torku döneminden kalan alacaklarının nasıl ödeneceği ise yanıt bekleyen sorular arasında.
İmbat Madencilik’te ücretler ödenmiyor
Soma’daki kriz İmbat Madencilik işçilerini de etkiliyor. İşçiler, eylül ayı ücretlerinin ödenmediğini ve toplu iş sözleşmesinden doğan haklarının yaklaşık iki yıldır karşılanmadığını belirterek eyleme başladı.
Bağımsız Maden-İş, işçilerin ücret ve alacaklarının ödenmesi için İmbat Madencilik yönetimi ile TKİ’ye çağrıda bulundu. Sendika, işçilerin ekonomik koşullarının ağırlaştığını, ailelerin geçim sıkıntısı yaşadığını ve çözümün daha fazla ertelenemeyeceğini vurguladı.
İmbat Madencilik yönetimi ise Torku’dan 1 milyar 475 milyon liralık alacağının tahsil edilmediğini, şirket varlıklarının ipotek altında bulunduğunu ve ücretleri düzenli ödeyecek kaynaklarının kalmadığını ileri sürdü. Şirketin mali açıklamalarına rağmen işçiler, ücretlerinin ve toplu sözleşme alacaklarının ödenmesini talep ediyor.
Jandarma işçilerin önünü kesti, direniş sürüyor
İmbat Madencilik işçilerinin alacakları için başlattığı mücadeleye jandarma engeli de eklendi. Bağımsız Maden-İş yöneticilerinin maden sahasına gitmek üzere yola çıktığı sırada önleri jandarma tarafından kesildi. Sendika yöneticileri, devlet kantarı noktasında engellenmeleri üzerine eylemlerini bulundukları yerde başlattı.
Sendika, işçilerin ücretlerinin ve toplu iş sözleşmesinden doğan haklarının ödenmesini isterken, TKİ’nin de sürecin çözümünde sorumluluk alması gerektiğini belirtti. İşçiler ve aileleri, ekmek kapılarının korunması ve alacaklarının ödenmesi için mücadeleyi sürdürüyor.
Işıklar Maden Ocağı’nda 1361 işçi işsiz kaldı
Soma’daki işçi kıyımı yalnızca termik santral ve İmbat Madencilik’le sınırlı değil. TKİ’ye bağlı Yeni Anadolu Madencilik’in Işıklar Maden Ocağı’nda rödovans sözleşmesini iptal etmesi ve tasfiye kararı almasıyla 1361 işçinin işsiz kaldığı bildirildi.
Madenin Kartal Kömür İşletmelerine devredildiği, işçilerin işe alınacağı yönünde söz verilmesine rağmen üretimin henüz başlamadığı aktarıldı. Böylece Soma’da bir yandan ücretsiz izin uygulaması yaygınlaşırken, diğer yandan yüzlerce emekçi işsizliğe mahkûm edildi.
Bölgedeki gelişmeler, özelleştirme ve işletme devirlerinin işçiler açısından istihdam güvencesi sağlamadığını ortaya koyuyor.
Kamu zararı büyürken işçinin geçimi belirsiz
Soma Termik Santrali’nin özelleştirilmesiyle başlayan süreçte, Torku’nun ödenmeyen kömür borçları, santralin icra yoluyla yeniden kamuya geçmesi ve madenlerde yaşanan üretim sorunları birbirini izledi. Santralin TKİ’ye olan borcunun 20 milyar lirayı aştığı belirtilirken, işçiler ücretlerini alamıyor, ücretsiz izne çıkarılıyor ya da işsiz kalıyor.
Maden Mühendisleri Odası Genel Sekreteri Necmi Ergin, TKİ’nin ödeme alamadığı halde yıllarca kömür sevkiyatını sürdürmesine ilişkin sorular yöneltti. Ergin, kamu alacağının neden zamanında tahsil edilmediğinin ve bu süreçte kimlerin sorumluluk taşıdığının açıklığa kavuşturulması gerektiğini belirtti.
Soma’da özelleştirme sürecinin ardından büyüyen kamu zararı ve işletme krizinin bedelini işçiler ödüyor. Ücretleri ödenmeyen madenciler, ücretsiz izne çıkarılan santral çalışanları ve işsiz bırakılan maden emekçileri, geçimlerini ve geleceklerini korumak için mücadele ediyor.
Soma’da yaşananlar, enerji ve madencilikte neoliberal politikaların sonuçlarının emekçilerin yaşamında nasıl karşılık bulduğunu bir kez daha gösteriyor.
