İZMİR – İzmir Aliağa’daki HABAŞ Demir Çelik fabrikasında 9 Kasım 2026’da meydana gelen patlama, tesiste yıllardır yaşanan iş cinayetlerini yeniden gündeme getirdi. Sıvı çelik dökümü sırasında tavan vincinin koparak ark ocağına düşmesi sonucu meydana geldiği değerlendirilen patlamanın ardından yangın çıktı. Fabrikanın bir bölümünde yıkım yaşanırken işçiler enkaz altında kaldı.
İzmir Valiliğinin ilk açıklamasında 3 işçinin yaşamını yitirdiği, 3’ü ağır olmak üzere 14 işçinin yaralandığı ve 10 işçiye ulaşmak için arama kurtarma çalışmalarının sürdüğü bildirildi. Gün içinde farklı kaynaklardan gelen bilgilerde can kaybı yükseldi. Associated Press’in son haberinde 10 işçinin öldüğü, 15 işçinin yaralandığı ve 4 işçinin halen kayıp olduğu aktarıldı. Arama kurtarma çalışmaları sürerken kesin bilanço ve kayıp işçilerin durumu netleşmeyi bekliyor.
HABAŞ’ta son patlamadan önce de yüksekten düşme, çelik blokların arasında sıkışma, gemi yüklemesi sırasında denize düşme ve üzerine ağır metal düşmesi gibi farklı nedenlerle işçiler yaşamını yitirdi. Evrensel’in fabrika ve liman tesislerindeki geçmiş iş cinayetlerine ilişkin derlemesine göre, 2018’den 2026’daki son patlamaya kadar en az 7 işçi hayatını kaybetmişti.
2018: Toz toplama bacasından düşen Hasan Bostancı
Ekim 2018’de HABAŞ Demir Çelik fabrikasında çalışan Hasan Bostancı, toz toplama bacasından düşerek yaşamını yitirdi.
Bostancı’nın ölümüne ilişkin basına yansıyan bilgilerde, işçinin fabrikanın toz toplama sisteminde çalışırken yüksekten düşerek hayatını kaybettiği aktarıldı. Olay, fabrikanın üretim alanlarında yüksekte çalışma güvenliğini gündeme getirdi.
Aynı yıl fabrikada yaşanan başka olaylarda da işçiler ağır yaralandı. 25-26 Temmuz 2018’de 150 tonluk üçüncü ocakta kırılan elektrotların çıkarılması sırasında patlama meydana geldi. Etrafa saçılan eriyik demir nedeniyle Mevlüt Şimşek ağır olmak üzere 5 işçi yaralandı.
29 Ağustos 2018’de ise sürekli döküm makinesinde meydana gelen patlamada Veli Yılmaz, Ramazan Şen ve Hüseyin Gül yanarak ağır yaralandı.
Bu olaylarda işçilerin yaralanmasına neden olan koşullar, üretim ekipmanlarının güvenliği ve bakım süreçlerinin önemini ortaya koydu.
2020: Şaban Karaca çelik blokların arasında sıkıştı
14 Ağustos 2020’de taşeron işçi Şaban Karaca, HABAŞ fabrikasının açık sahasında taşınan çelik blokların arasında sıkıştı.
Karaca, olayın ardından yaşadığı iç kanama nedeniyle kurtarılamadı.
Açık sahada ağır çelik blokların taşınması sırasında meydana gelen ölüm, yükleme ve taşıma faaliyetlerinde işçilerin güvenliğinin sağlanması, çalışma alanlarının düzenlenmesi ve risklerin önceden belirlenmesi konularını gündeme getirdi.
Karaca’nın taşeron işçi olması da fabrikadaki taşeron çalışma düzeninin iş güvenliği bakımından nasıl değerlendirileceği sorusunu öne çıkardı.
2020: Kadir Özdemir 10 metre yükseklikten düşerek öldü
7 Ekim 2020’de HABAŞ Demir Çelik Sac Fabrikası’nda çalışan 36 yaşındaki Kadir Özdemir, çelikhanenin eskiyen saclarının değiştirilmesi sırasında yaklaşık 10 metre yükseklikten düşerek ağır yaralandı.
Özdemir, Aliağa Devlet Hastanesi’ne kaldırıldı ancak yapılan müdahalelere rağmen yaşamını yitirdi.
Özdemir’in kadrolu işçi olduğu, olay sırasında dış taşeronun yürüttüğü işi takip ettiği aktarıldı. İşçinin ailesi tarafından açılan tazminat davasında mahkeme, HABAŞ’ı yüzde 70 oranında asli kusurlu buldu.
Mahkeme kararında ortaya çıkan kusur değerlendirmesi, işverenin iş güvenliği yükümlülükleri ve yüksekte çalışma sırasında alınması gereken önlemler bakımından önemli bir gelişme oldu.
2020: Raif Çatan HABAŞ Limanı’nda denize düşerek yaşamını yitirdi
6 Kasım 2020’de HABAŞ Limanı’nda taşeron Yüksan firmasına bağlı çalışan Raif Çatan, gece saatlerinde gemiye yükleme yapılırken denize düşerek hayatını kaybetti.
Olayın, dalgalı denizde yükleme çalışması sırasında meydana geldiği bildirildi.
Çatan’ın ölümüne ilişkin davada 5 sanığa 3’er yıl hapis cezası verildi. Cezalar indirim uygulanarak 2 yıl 6 aya düşürüldü. Dosyanın istinaf sürecinde olduğu aktarıldı.
Çatan’ın ölümü, limanda gece çalışması, deniz kenarında yürütülen yükleme faaliyetleri ve işçilerin düşme riskine karşı korunması konularını gündeme getirdi.
Liman işlerinde güvenli çalışma alanlarının oluşturulması, denize düşmeyi önleyecek tedbirler ve işçilerin riskli çalışma koşullarında korunması, olayın ardından tartışılan başlıklar arasında yer aldı.
2024: Kemal Özdemir’in üzerine metal bobin düştü
11 Ocak 2024’te HABAŞ Limanı’nda taşeron temizlik işçisi olarak çalışan 50 yaşındaki Kemal Özdemir, gemiye yükleme sırasında üzerine metal bobin düşmesi sonucu yaşamını yitirdi.
Ağır metal yüklerin taşındığı liman sahasında meydana gelen ölüm, yükleme ve boşaltma faaliyetlerinin işçiler açısından taşıdığı riskleri yeniden gündeme getirdi.
Metal bobinlerin taşınması sırasında yükün sabitlenmesi, çalışma alanının güvenli hale getirilmesi ve işçilerin hareket alanlarının korunması, bu tür kazaların önlenmesinde kritik önem taşıyor.
Kemal Özdemir’in ölümü, HABAŞ Limanı’nda taşeron işçilerin ağır yüklerle yürütülen çalışma süreçlerinde karşı karşıya kaldığı tehlikeleri ortaya koydu.
21 Ekim 2026: Hakan Doğan 8 metre yükseklikten düştü
HABAŞ’ta 2026 yılının ekim ayında kısa aralıklarla yaşanan ölümler, fabrikadaki iş güvenliği tartışmalarını yeniden alevlendirdi.
21 Ekim’de taşeron Akyaka firmasına bağlı çalışan 55 yaşındaki Hakan Doğan, merdivenden yaklaşık 8 metre yükseklikten düşerek yaşamını yitirdi.
Doğan’ın ölümü, yüksekten çalışma sırasında alınması gereken güvenlik önlemlerini ve taşeron işçilerin çalışma koşullarını gündeme getirdi.
HABAŞ’ta 2018’den beri yaşanan ölümlerin önemli bir bölümünün taşeron işçiler arasında gerçekleştiği belirtilirken, işçilerin güvenliğinin işverenin üretim organizasyonu ve denetim sorumluluğundan bağımsız değerlendirilemeyeceği vurgulandı.
Doğan’ın ölümünden yalnızca birkaç hafta sonra fabrikada yeniden ölümle sonuçlanan bir olay yaşanması, iş güvenliği önlemlerinin etkinliğine ilişkin soruları artırdı.
5 Kasım 2026: 20 yaşındaki Eyüp Eğinli iş makinesi lastiğinin patlaması sonucu öldü
HABAŞ’ta 5 Kasım 2026’da taşeron Serdar Endüstri bünyesinde çalışan 20 yaşındaki Eyüp Eğinli, iş makinesinin lastiğine hava basıldığı sırada meydana gelen patlama sonucu yaşamını yitirdi.
Olayda iki işçinin daha hafif yaralandığı bildirildi. Eğinli, ambulansla Aliağa Devlet Hastanesi’ne kaldırıldı ancak yapılan müdahalelere rağmen kurtarılamadı.
İş makinesi lastiklerinin basınç altında çalışması, bakım ve hava basma işlemlerinin güvenli biçimde yürütülmesini gerektiriyor. Lastiklerin durumu, kullanılan ekipman, basınç kontrolü ve çalışanların tehlikeli bölgeden uzak tutulması bu tür olayların önlenmesinde önem taşıyor.
Eğinli’nin ölümünden dört gün sonra HABAŞ’ta büyük bir patlama meydana gelmesi, işçi örgütleri ve meslek çevrelerinin fabrikadaki çalışma koşullarına ilişkin tepkilerini artırdı.
9 Kasım 2026: HABAŞ’ta büyük patlama, 10 işçi yaşamını yitirdi
9 Kasım 2026’da saat 12.00 sıralarında HABAŞ Demir Çelik fabrikasında patlama meydana geldi. Patlamanın ardından yangın çıktı ve fabrika alanının bir bölümünde yıkım yaşandı.
İzmir Valiliğinin ilk açıklamasında, sıvı çelik dökümü sırasında tavan vincinin koparak ark ocağına düşmesinin patlamaya neden olmuş olabileceği belirtildi. Bu açıklama, olayın kesin nedeninin belirlenmesi için yürütülen incelemenin ilk değerlendirmesi olarak kayda geçti.
İlk resmi bilgilere göre 3 işçi yaşamını yitirdi, 3’ü ağır olmak üzere 14 işçi yaralandı ve 10 işçiye ulaşmak için arama kurtarma çalışmaları başlatıldı.
Gün içinde can kaybına ilişkin farklı bilgiler yayımlandı. Associated Press’in son haberinde 10 işçinin öldüğü, 15 işçinin yaralandığı ve 4 işçinin kayıp olduğu bildirildi. Reuters’ın daha erken yayımlanan haberinde ise 3 ölüm ve 10 kayıp bilgisi yer aldı. Bu nedenle arama kurtarma çalışmaları tamamlanmadan kesin bilanço konusunda temkinli olmak gerekiyor.
Patlama, fabrikada son üç hafta içinde yaşanan üçüncü ölümcül olay olarak kayda geçti.
Taşeron sistemi, bakım ve üretim baskısı
HABAŞ’ta yaşanan iş cinayetlerinin ortak başlıklarından biri, taşeron çalışma düzeni.
Evrensel’in aktardığı bilgilere göre, son 10 yılda fabrikada ve limanda yaşanan ölümlerin önemli bölümünde taşeron işçiler bulunuyor. 2018’den bu yana önceki 7 ölümün 5’inin taşeron işçiler arasında gerçekleştiği belirtildi.
İşçiler, üretimin durmaması için bakım ve revizyon çalışmalarının ertelendiğini, arızaların geçici yöntemlerle giderildiğini ve eski ekipmanların kullanılmaya devam edildiğini ifade ediyor. Bu iddiaların bağımsız biçimde incelenmesi ve iş güvenliği denetimlerinin sonuçlarının açıklanması gerekiyor.
HABAŞ’ta yaşanan ölümlerin farklı işlerde ve farklı nedenlerle meydana gelmesi, her olayın yalnızca bireysel hata üzerinden değerlendirilmesinin yeterli olmadığını gösteriyor. Üretim organizasyonu, iş güvenliği önlemleri, taşeron ilişkileri, bakım ve denetim süreçleri birlikte ele alınmalı.
İşçilerin can güvenliğinin üretim hedefleri ve maliyet hesaplarının gerisine düşmemesi, işverenin temel yükümlülüğü.
İşçi örgütlerinden bağımsız soruşturma ve sorumluların yargılanması çağrısı
HABAŞ’taki patlamanın ardından Emek Partisi (EMEP) İzmir İl Örgütü, iş cinayetlerinin arkasında kâr baskısı, taşeron sistemi ve cezasızlığın bulunduğunu belirterek bağımsız soruşturma çağrısı yaptı.
EMEP, patlamanın işçilerin ve meslek odalarının katılacağı bağımsız bir heyet tarafından araştırılmasını, sonuçların kamuoyuyla paylaşılmasını ve sorumluların yargılanmasını istedi.
Açıklamada ayrıca fabrikadaki geçmiş denetimlerin ve sonuçlarının açıklanması, riskler giderilene kadar tehlikeli bölümlerde üretimin durdurulması, işçilerin ücretlerinin güvence altına alınması ve taşeron sisteminin kaldırılması talepleri yer aldı.
Ege İşçi Birliği de fabrika önünde iş cinayetlerine karşı pankart açtı. Pankartın patron tarafından kaldırıldığı bildirildi. Birlik sözcüleri Yücel Memiş ve Sonay Tezcan’ın, patlama sonrası işçilerin çalışma koşullarına ilişkin açıklamalarının ardından Aliağa Devlet Hastanesi önünde gözaltına alındığı aktarıldı.
İşçi örgütleri, HABAŞ’ta yaşanan ölümlerin münferit olaylar olarak görülmemesi gerektiğini, üretim sürecindeki risklerin ve işveren sorumluluğunun araştırılması gerektiğini vurguladı.
İş cinayetleri kader değil: İşçinin yaşamı üretimden önce gelmeli
HABAŞ’ta 2018’den bu yana yaşanan işçi ölümleri, ağır yaralanmalar ve son patlama, Aliağa’daki sanayi üretiminin işçiler açısından taşıdığı riskleri bir kez daha ortaya koydu.
Yüksekten düşmeler, ağır çelik blokların arasında sıkışma, limanda denize düşme, metal bobin altında kalma, iş makinesi lastiğinin patlaması ve son patlama farklı olaylar olsa da ortak soru aynı: İşçilerin yaşamını korumak için gerekli önlemler alındı mı, denetimler etkin biçimde yürütüldü mü, önceki ölümlerden sonra çalışma koşulları değiştirildi mi?
Bu soruların yanıtı, yalnızca olayların teknik nedenlerini belirlemekle sınırlı kalmamalı. İşverenin sorumluluğu, taşeron firmaların rolü, bakım ve revizyon politikaları, iş güvenliği denetimleri ve işçilerin tehlikeli işlerde çalışmayı reddetme hakkı da incelenmeli.
HABAŞ’ta yaşamını yitiren işçilerin ailelerinin adalet talebi, fabrikada çalışanların güvenli çalışma hakkı ve Aliağa’daki işçi sağlığı mücadelesi açısından işçilerin örgütlenmesi, öz güçlerine dayanması hayati bir önem taşıyor.
İş cinayetleri önlenebilir. İşçinin yaşamını kâr hesabına kurban eden sermaye düzeninin ta kendisidir! Bu nedenle de iş cinayetleri davaları cezasızlık veya göstermelik sembolik cezalarla sonuçlanmaktadır.
