MANİSA – Manisa’nın Soma ilçesinde faaliyet gösteren Soma B Termik Santrali’nde özel işletmecilik döneminin bilançosu işçiler ve kamu açısından ağır sonuçlar doğurdu. Torku markasının sahibi Konya Şeker’e bağlı Soma Termik Santral Elektrik Üretim AŞ, TKİ’ye olan 20 milyar lirayı aşan kömür borcunu ödeyemedi. Şirketin iflas başvurusu sürerken santral icra yoluyla TKİ’ye geçti, yüzlerce işçinin çalışma güvencesi ortadan kalktı.
Soma’daki gelişmeler, İmbat Madencilik işçilerinin ödenmeyen ücret ve sosyal hakları için başlattığı mücadeleyle de bağlantılı. İmbat işçileri, bir yılı aşkın süredir düzenli ödenmeyen ücretleri, primleri ve toplu iş sözleşmesinden kaynaklanan alacakları için 27 Ekim’de Ankara’ya yürüyüş başlatmıştı. Şirket yönetimi, yaşanan mali sıkıntının nedenlerinden biri olarak Soma B Termik Santrali’nden tahsil edilemeyen kömür bedelini göstermişti.
İmbat Madencilik’in açıklamasına göre Konya Şeker’den tahsil edilemeyen alacak 1 milyar 475 milyon liraya ulaşmıştı. Böylece aynı şirketler grubunun ticari ilişkilerinden kaynaklanan borçların yükü, maden işçilerinin ücretlerine kadar uzandı.
20 milyar lirayı aşan borçla iflas başvurusu
Soma B Termik Santrali’nin TKİ’ye olan kömür borçları nedeniyle başlatılan icra sürecinde santralin varlıkları açık artırmaya çıkarıldı. Eylül ayında yapılan ilk ihalede alıcı çıkmadı. 30 Eylül-7 Ekim tarihleri arasında gerçekleştirilen ikinci ihalede de özel sektörden teklif gelmedi.
Bunun üzerine santral, birinci alacaklı konumundaki TKİ tarafından KDV hariç 6 milyar 946 milyon lira bedelle devralındı. Böylece 2015 yılında özelleştirilen santral yeniden kamu mülkiyetine geçti. Ancak ihale bedeli borcun tamamını karşılamadı; kalan alacağın tahsili için süreç devam ediyor.
Şirketin 2025 yılı bağımsız denetim raporuna göre, 31 Aralık 2025 itibarıyla toplam ticari borçları 19,76 milyar liraya ulaşmıştı. Bunun 11,11 milyar lirası doğrudan TKİ’ye olan borçlardan oluşuyordu. Şirket aynı yıl 5,7 milyar lira net zarar açıklarken özkaynakları 1,69 milyar lira açığa düşmüştü.
Soma Termik Santral Elektrik Üretim AŞ, 25 Eylül 2026 tarihinde Konya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi’ne doğrudan iflas başvurusunda bulundu. Davanın duruşması 16 Aralık 2026’ya bırakıldı.
Yüzlerce işçinin iş akdi sonlandırılıyor
Şirket yönetimi, 15 Ekim’de santralin icra yoluyla satışının gerçekleşmesi nedeniyle faaliyetlerin durdurulacağını açıkladı. Teknik, idari ve mali işleri yürütecek asgari personel dışında kalan çalışanların önce yıllık izinlerini kullanması, ardından ücretsiz izne çıkarılması kararlaştırıldı.
3 Kasım’da yapılan açıklamada ise santralin TKİ’ye devrinin kesinleştiği ve işyerindeki faaliyetlerin kalıcı olarak sona erdirildiği bildirildi. Şirket yönetimi, asgari personel dışında kalan çalışanların iş akitlerinin sonlandırılmasına karar verdi.
Böylece milyarlarca liralık borç biriktiren şirketin iflas süreci devam ederken yüzlerce emekçi işsiz kalma tehdidiyle karşı karşıya bırakıldı. Kamunun alacağı tahsil edilemezken üretimi sürdüren işçilerin geleceği de şirketin mali çöküşünün bedeline dönüştü.
Kâr özel şirkete, borç ve işsizlik kamuya
Soma Termik örneği, enerji gibi stratejik bir alanda özelleştirme ve özel işletmecilik modelinin sonuçlarını yeniden gündeme getirdi. Santral, yıllarca kamu kaynaklarından ve destek mekanizmalarından yararlanarak faaliyet yürüttü. Ancak borçlarını ödeyemediğinde ortaya çıkan tablo kamu kurumlarının milyarlarca liralık alacağı ve işçilerin iş güvencesini kaybetmesi oldu.
Şirket, mali sorunlarının nedenleri arasında TKİ ile yaptığı kömür tedarik sözleşmesindeki fiyat güncelleme formülünü ve teşvik mekanizmalarındaki değişiklikleri gösteriyor. Ancak bu gerekçeler, biriken borçların ve işçilerin haklarının güvence altına alınmamasının sorumluluğunu ortadan kaldırmıyor.
Santralin yeniden kamu mülkiyetine geçmesi tek başına çözüm anlamına gelmiyor. Asıl mesele, enerji üretiminin özel şirketlerin kâr hesabına göre değil, kamusal ihtiyaçlar doğrultusunda planlanması; istihdamın, işçi haklarının, bakım ve iş güvenliğinin güvence altına alınması.
Soma’da yaşananlar bir kez daha gösterdiki; özel şirketler kâr elde ederken kamu kaynakları ve emekçiler riskleri üstleniyor. Şirketlerin borçları kamu kurumlarının önüne yığılırken işçiler ücretsiz izne ve işsizliğe mahkûm ediliyor. Enerji üretiminde kamusal planlama, denetim ve işletmecilik; işçilerin haklarının ve toplumun ihtiyaçlarının güvence altına alınması açısından temel bir tartışma olarak önümüzde duruyor.
