HABAŞ İşçi Katliamına İlişkin Ön Rapor: Bakım Eksikliği, Çalışmayan Sensörler, Standart Dışı Kaçış Yolları

İzmir Aliağa’da 19 işçinin yaşamını yitirdiği HABAŞ Demir Çelik Fabrikası’ndaki patlamaya ilişkin bilirkişi ön raporu, üretim alanındaki ciddi iş güvenliği eksikliklerini ortaya koydu. Ark ocağının soğutma sisteminde aşınma ve korozyonun zamanında tespit edilemediği, periyodik bakım ve tahribatsız muayenelerin yetersiz kaldığı, emniyet sensörleri ile otomasyon sisteminin görevini yerine getirmediği belirtildi. İşçilerin güvenli biçimde tahliye edilmesini sağlayacak kaçış koridorları ve koruyucu bariyerlerin de standartlara uygun olmadığı kaydedildi. Su sızıntısının kesin nedeni ise henüz belirlenmedi.

featured
Haberi sesli dinleyebilirsiniz 00:00 / --:-- Hız

İZMİR – İzmir’in Aliağa ilçesinde bulunan HABAŞ Demir Çelik Fabrikası’nda 9 Kasım 2026’da meydana gelen ve 19 işçinin yaşamını yitirmesiyle sonuçlanan patlamaya ilişkin bilirkişi heyetinin ön inceleme raporu hazırlandı. Aliağa Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından görevlendirilen iş güvenliği, metalürji ve makine mühendislerinden oluşan heyetin hazırladığı rapor, fabrikadaki teknik aksaklıkların yanı sıra iş güvenliği ve denetim süreçlerindeki eksiklikleri de gündeme getirdi.

Rapora göre patlama, çelikhane bölümündeki elektrik ark ocağında soğutma suyunun erimiş metalle temas etmesi sonucu meydana geldi. Ancak raporun ortaya koyduğu asıl önemli başlıklardan biri, bu temasın önlenmesi için bulunması gereken bakım, kontrol ve güvenlik mekanizmalarının yeterliliğine ilişkin tespitler oldu.

Patlamanın merkezinde ark ocağındaki su sızıntısı var

Bilirkişi ön raporunda patlamanın, ark ocağının yüksek sıcaklığa dayanmasını sağlayan su soğutmalı panellerde veya bu sisteme bağlı boru hatlarında meydana gelen sızıntı ya da yırtılma sonucunda gerçekleştiği belirtildi.

Rapora göre soğutma suyunun yaklaşık 1600 derece sıcaklıktaki sıvı çeliğe karışması, kapalı veya yarı kapalı ergitme ortamında ani buharlaşmaya ve basınç artışına neden oldu. Sıvı metalin altında kalan suyun çok kısa sürede buharlaşarak hacminin yaklaşık 1600 katına ulaşması, şiddetli bir basınç dalgası yarattı. Bu fiziksel patlama sonucunda erimiş metal çalışma alanına yayıldı.

Ancak bilirkişi heyeti, suyun soğutma sisteminden hangi nedenle sızdığını kesin olarak belirleyemedi. Sızıntının hangi teknik arıza, hasar veya başka bir etken sonucunda meydana geldiği ön raporda açıklığa kavuşturulmadı.

Soğutma sisteminde bakım ve kontrol eksiklikleri

Ön raporda, ark ocağının soğutma devresindeki panellerde zaman içinde oluşabilecek metal yorgunluğu, korozyon ve aşınmaların zamanında tespit edilemediği belirtildi.

Periyodik kontrollerin ve tahribatsız muayene testlerinin (NDT) yetersiz kaldığına dikkat çekildi. Tahribatsız muayene, ekipman ve parçaların bütünlüğünü bozmadan çatlak, aşınma ve benzeri kusurların belirlenmesini sağlayan kontrol yöntemlerini kapsıyor.

Bu tespit, yüksek sıcaklıkta çalışan ve arızası ağır sonuçlara yol açabilecek bir üretim sisteminde koruyucu bakımın ve teknik denetimin önemini bir kez daha ortaya koydu. Soğutma devresindeki yıpranmanın önceden belirlenip belirlenmediği, hangi kontrollerin yapıldığı ve bakım kayıtlarının ne gösterdiği soruşturmanın yanıtlaması gereken başlıklar arasında.

Emniyet sensörleri ve otomasyon sistemi görevini yapmadı

Bilirkişi ön raporunda dikkat çeken bir diğer bulgu, erken uyarı ve otomasyon sistemlerine ilişkin oldu.

Soğutma devresindeki su basıncının düşmesini veya olağan dışı sıcaklık değişimlerini algılayarak ark ocağını otomatik biçimde durdurması gereken emniyet sensörleri ve otomasyon sisteminin olay sırasında devre dışı olduğu ya da işlevini yerine getirmediği belirtildi.

Bu sistemler, üretim sırasında ortaya çıkabilecek tehlikeli değişimleri erken aşamada belirleyerek daha büyük bir olay yaşanmadan müdahale edilmesini sağlamak üzere tasarlanıyor. Ön rapordaki tespitler, HABAŞ’taki patlamada yalnızca soğutma sisteminin değil, olası bir arızanın sonuçlarını önlemesi gereken güvenlik mekanizmalarının da inceleme konusu olduğunu gösteriyor.

Sensörlerin ve otomasyon sisteminin neden çalışmadığı, devre dışı bırakılıp bırakılmadığı ve bu durumun işletme yönetimi ile bakım birimleri tarafından bilinip bilinmediği ise kesin raporla açıklığa kavuşturulması gereken sorular arasında bulunuyor.

Güvenli kaçış koridorları ve bariyerler standartlara uygun değil

Ön raporda acil durum ve tahliye düzenlemelerine ilişkin eksiklikler de yer aldı.

Patlama sonrasında yayılan yüksek ısı ve tehlikeli gazlara karşı işçilerin hızla güvenli bölgeye ulaşmasını sağlayacak kaçış koridorlarının ve koruyucu bariyerlerin standartlara uygun olmadığı belirtildi.

Bu tespit, iş güvenliğinin yalnızca kazanın meydana gelmesini önleyecek teknik sistemlerle sınırlı olmadığını, tehlike gerçekleştiğinde çalışanların yaşamını koruyacak tahliye düzenlemelerinin de zorunlu olduğunu ortaya koydu.

İşçilerin güvenli kaçış güzergâhlarına erişiminin neden sağlanamadığı, koruyucu bariyerlerin hangi standartlara göre düzenlendiği ve acil durum planlarının sahada uygulanabilir olup olmadığı da araştırılmayı bekliyor.

İşçiler ve mühendisler tavan vincinin çökmesine dikkat çekti

Bilirkişi ön raporunda patlamanın teknik mekanizması su ile erimiş metalin teması olarak açıklanırken, soruşturma kapsamında bilgisine başvurulan işçiler ve mühendislerin anlatımları olay öncesindeki başka bir gelişmeye işaret etti.

Bu anlatımlara göre tavan vinci, üzerinde hareket ettiği taşıyıcı mesnet direklerinin ayrışarak devrilmesi sonucunda ark ocağının üzerine çöktü. Vinçteki çökme sırasında doğal gaz ve oksijen hatlarının koptuğu, bunun da patlamaya zemin hazırladığı ifade edildi.

İşçilerin ve mühendislerin aktardığı bir diğer önemli iddia ise olay sırasında fabrikada planlı bakım çalışması yürütüldüğü, gaz hatlarındaki basıncın boşaltılmadığı ve riskli alanın tahliye edilmediği yönünde.

Bu anlatımlar, patlamanın yaşandığı sırada üretim alanındaki çalışma düzeninin, vinç ve taşıyıcı sistemlerin güvenliğinin, gaz hatlarının kontrolünün ve bakım prosedürlerinin ayrıntılı biçimde incelenmesini gerekli kılıyor. Bunlar tanık anlatımları olarak soruşturma dosyasında değerlendirilmesi gereken bilgiler; kesinleşmiş bilirkişi bulgularıyla birbirine karıştırılmamalı.

Soruşturmada 9 tutuklama, 2 ev hapsi kararı

Patlamanın ardından başlatılan adli soruşturmada fabrika müdürü, işveren vekilleri, idari müdür, çelikhane müdürü, birim şefleri ve mühendislerin de aralarında bulunduğu 11 kişi hakkında işlem yapıldı.

12 Kasım’da kamuoyuna yansıyan bilgilere göre şüphelilerden 9’u tutuklandı, 2 kişi hakkında ev hapsi kararı verildi. Ev hapsi kararı verilenler arasında HABAŞ Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Rüştü Başaran da bulunuyor. Tutuklanan şüphelilere birden fazla kişinin ölümüne sebebiyet verme suçlaması yöneltildi.

Soruşturmadaki bu adli kararlar, kişiler hakkında kesinleşmiş mahkûmiyet anlamına gelmiyor. Sorumlulukların ve kusur durumlarının yargılama süreci sonunda belirlenmesi gerekiyor.

Kesin kusur oranları ana raporla belirlenecek

Bilirkişi ön raporu, patlamanın meydana geliş biçimine ve fabrikadaki iş güvenliği eksikliklerine ilişkin önemli bulgular ortaya koydu. Ancak su sızıntısının kesin kaynağı, tavan vincinin çökmesine yol açan nedenler ve sorumluların kusur oranları henüz netleşmiş değil.

Savcılık soruşturması kapsamında laboratuvar numunelerinin incelenmesi ve geçmişe dönük bakım kayıtlarının değerlendirilmesi sürüyor. Bu çalışmaların tamamlanmasının ardından kapsamlı ana bilirkişi raporunun hazırlanması bekleniyor.

Ön raporun ortaya koyduğu bulgular, HABAŞ’ta 19 işçinin yaşamını yitirdiği patlamanın yalnızca bir teknik arıza üzerinden açıklanamayacağını gösteriyor. Bakım ve kontrol süreçlerinin yeterliliği, emniyet sistemlerinin çalışıp çalışmadığı, vinç ve taşıyıcı yapıların güvenliği, gaz hatlarına ilişkin önlemler ve tahliye düzenlemeleri birlikte incelenmek zorunda.

Üretimin ve kârın işçi sağlığının önüne konulduğu koşullarda, iş güvenliği önlemlerinin kâğıt üzerinde kalmasının bedelini işçiler canlarıyla ödüyor.

https://devrimcidusun.org/wp-content/uploads/2021/04/1.png
Öğle Bülteni 18 Kasım 2026 öğle Haber Bülteni
Devrimci Düşün Yapay Zeka Merkezi ile Sohbet Et

DEV-Devrimci Düşün Yapay Zeka Merkezi ile Haber Hakkında Sohbet

Yapay zeka asistanı

Merhaba, Ziyaretçi 👋

Bugün nasıl yardımcı olabilirim?

Emek HABAŞ İşçi Katliamına İlişkin Ön Rapor: Bakım Eksikliği, Çalışmayan Sensörler, Standart Dışı Kaçış Yolları

Yapay zeka yanlış bilgi üretebilir