İSTANBUL – ABD ve İsrail’in 28 Şubat 2026’da İran’a karşı başlattığı geniş çaplı hava ve füze saldırıları, İran’ın nükleer ve balistik füze altyapısını hedef almış, sivil yerleşimlerde de can kaybına yol açmıştı. Operasyonlar sırasında İran’ın dini lideri Ali Hamaney öldürülmüş, yerine oğlu Mücteba Hamaney geçmişti. Nisan başlarında Pakistan arabuluculuğunda sağlanan iki haftalık ateşkes, ABD’nin İran limanlarını abluka altında tutması nedeniyle fiilen gerildi. Bugün itibarıyla İran Devrim Muhafızları, boğazdan ticari gemi geçişine yeniden kısıtlama getirdiğini duyurdu. İngiltere Denizcilik Ticaret Örgütü (UKMTO), İran’a bağlı devriye botlarının bir ticari tankere ateş açtığını rapor etti.
Tarafların Açıklamaları
İran tarafı, gelişmeleri “ABD’nin ateşkes ihlali” olarak nitelendiriyor. Yeni dini lider Mücteba Hamaney, devlet televizyonunda okunan mesajında “donanmanın ABD ve İsrail’e karşı yeni ağır yenilgilere hazır olduğunu” belirtti. Dışişleri Bakan Yardımcısı Said Hatibzade, ABD ile görüşmelerin “ortak bir çerçeve anlaşması” olmadan başlayamayacağını ve İran’ın uluslararası hukuktan doğan haklarını koruyacağını vurguladı. Devrim Muhafızları Komutanlığı ise “abluka devam ettiği sürece boğazın sıkı denetim altında kalacağını” açıkladı.
ABD Başkanı Donald Trump, Beyaz Saray’da yaptığı açıklamada ablukanın “anlaşma sağlanana kadar süreceğini” ve çarşamba gününe kadar kalıcı bir anlaşma olmazsa “bombardımana yeniden başlanabileceğini” söyledi. Trump, İran’ın boğaz hamlesini “şantaj” olarak değerlendirdi ve “ABD şantaja boyun eğmez” ifadesini kullandı. İsrail tarafı ise gelişmelere doğrudan yorum yapmadı ancak Lübnan’daki ateşkesin sürekliliğini koruduğunu belirtti.
Hürmüz Boğazı’nın Durumu
Dünya petrol ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı, ateşkesin ilan edildiği 17 Nisan’da kısa süreliğine ticari gemilere açılmıştı. Ancak ABD ablukasının kaldırılamaması üzerine İran, 18 Nisan’da boğazı “eski haline” döndürdüğünü ilan etti. İran ordusu, boğazın “silahlı kuvvetlerin tam kontrolü altında” olduğunu ve ABD’nin abluka politikasını tersine çevirmeden geçişlere izin verilmeyeceğini bildirdi. Bu adım, küresel enerji piyasalarında yeni fiyat artışları ve tedarik zinciri riski yaratıyor. Bölgedeki gemi trafiği belirgin şekilde azalmış durumda; uluslararası denizcilik otoriteleri gemilere alternatif rotalar ve yüksek risk uyarısı veriyor.
