ANKARA – Türkiye’de işçilerin örgütlenme ve toplu pazarlık hakları hızla eriyor. DİSK Araştırma Merkezi (DİSK-AR) tarafından yayınlanan son rapora göre, resmi sendikalaşma oranı yüzde 14,45 görünse de fiili sendikalaşma oranı yüzde 12,3 seviyesinde kalıyor. Özel sektörde ise durum çok daha vahim: Toplu iş sözleşmesi kapsamındaki işçi oranı yüzde 4,3’e geriledi. Yani özel sektördeki her 100 işçiden yalnızca 4-5’i sendikal güvence altında, geriye kalan 96’sı güvencesiz ve toplu sözleşmesiz çalışıyor.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın Ocak 2026 istatistiklerine göre:
- Toplam sigortalı işçi sayısı: 16 milyon 699 bin
- Sendikalı işçi sayısı: 2 milyon 413 bin
- Resmi sendikalaşma oranı: %14,45
Ancak DİSK-AR, kayıtdışı işçileri de hesaba kattığında fiili oranının yüzde 12,3’e düştüğünü vurguluyor. Kamu sektöründe sendikalaşma oranı yüzde 75,6 iken, özel sektörde bu oran yüzde 5-6 civarına iniyor. Toplu iş sözleşmesi kapsamı ise özel sektörde yüzde 4-5 bandında seyrediyor – fiili olarak yüzde 4,3.
Uluslararası Rapor: Türkiye En Kötü 8. Ülke Arasında
Uluslararası Sendikalar Konfederasyonu’nun (ITUC) 2025 Küresel Haklar Endeksi’nde Türkiye, işçiler için dünyanın en kötü 10 ülkesi arasında yer aldı ve en kötü 8. ülke konumuna geriledi. Raporda, sendikal haklara sistematik saldırılar, grev yasakları, sendika üyelerine yönelik baskı ve tutuklamalar öne çıkıyor. Türkiye, 2016’dan beri kesintisiz olarak “en kötü 10 ülke” listesinde bulunuyor.
ITUC raporuna göre:
- Sendika özgürlüğü ve toplu pazarlık hakkı ağır ihlallere maruz kalıyor.
- İşverenler ve hükümet, sendikalaşmayı engellemek için her türlü yöntemi kullanıyor.
- Avrupa’da bile işçi hakları gerilerken, Türkiye’deki durum “sistematik ihlal” kategorisinde değerlendiriliyor.
DİSK-AR raporu, özel sektördeki bu çöküşün nedenlerini şöyle sıralıyor:
- Sendika kurma ve üye yapma engelleri,
- İşten çıkarmalar ve baskılar,
- Kayıtdışı istihdamın yüksekliği,
- Toplu sözleşme yetkisi barajlarının yüksek tutulması.
Sendika temsilcileri, “Özel sektör işçilerinin yüzde 96’sı sendikasız ve güvencesiz bırakılıyor. Bu, sefalet ücretleri, uzun çalışma saatleri ve iş cinayetlerinin ana nedeni” diyor.
