İSTANBUL – İran’da ağır ekonomik kriz, rialin değer kaybı, yüksek enflasyon ve yaşam standartlarının düşmesi nedeniyle 28 Aralık 2025’te başlayan protestolar, kısa sürede ülke geneline yayıldı ve güvenlik güçlerinin sert müdahalesiyle karşılandı. ABD’nin Virginia eyaleti merkezli İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), 46. gün itibarıyla yaptığı son açıklamada, teyit edilen ölü sayısının 7 bin 2’ye yükseldiğini duyurdu. Bu rakamdan 6 bin 506’sı protestocular (aralarında 216 çocuk bulunuyor), 214’ü hükümet güçleri ve 66’sı protestolara katılmayan siviller olarak kaydedildi.
HRANA’nın verilerine göre, olaylar 210 şehir ve 31 eyalette yaşandı; toplam 52 bin 941 kişi gözaltına alındı, binlerce yaralı ve kayıp rapor edildi. Ajans, 11 bin 730 vakanın hala doğrulama aşamasında olduğunu ve gerçek sayının daha yüksek olabileceğini vurguladı. İran hükümeti ise resmi açıklamalarda ölü sayısını çok daha düşük göstererek (yaklaşık 3 bin civarı) olayları “dış güçlerin kışkırtması” olarak nitelendiriyor.
Protestoların başlangıçta ekonomik taleplerle sınırlı kalmasına rağmen, kısa sürede rejim karşıtı sloganlarla genişlediği gözlemlendi. Güvenlik güçlerinin yoğun şiddet kullanımı, internet kesintileri ve kitlesel tutuklamalar uluslararası insan hakları örgütleri tarafından ağır eleştiriliyor. HRANA’nın güncel bilançosu, İran’daki baskıların en kanlı dönemlerinden birini işaret ederken, olaylar küresel gündemde yerini koruyor.
