İSTANBUL – Türkiye’de Kamu Özel İşbirliği (KÖİ) modeli ile inşa edilip işletilen 18 şehir hastanesi, devletin bütçesinden devasa ödemeler yutmaya devam ediyor. Son verilere göre, bu hastanelere ödenen toplam tutar, eşdeğer sayıda devlet hastanesi inşaatına yetecek kadar kaynak anlamına geliyor.
Evrensel Gazetesi‘nin analizine ve muhalif kaynaklara dayanan hesaplamalara göre, 2017-2026 yılları arasında 28 bin 430 yatak kapasiteli bu 18 hastaneye kira ve hizmet bedeli olarak aktarılan para 428,5 milyar TL‘yi buldu. Bu miktar, aynı dönemde yaklaşık 130 bin yataklı 260 devlet hastanesi yapılmasına yetecek seviyede.
Maliyet Karşılaştırması ve Kamu Zararı
- Müteahhit firmaların inşaat için harcadığı yaklaşık 10,2 milyar dolar karşılığında, 25 yıllık sözleşmeler kapsamında devletin ödeyeceği toplam kira ve hizmet bedeli çok daha yüksek seviyelerde.
- Yatak başına maliyet: Şehir hastanelerinde 15 milyon 71 bin TL, geleneksel devlet hastanelerinde ise 3 milyon 297 bin TL. Bu fark, kamu kaynaklarının verimsiz kullanıldığını gösteriyor.
- 2025 yılı özelinde: 18 hastaneye 111,1 milyar TL ödeme yapıldı (bütçe öngörüsü 104,6 milyar TL idi, 6,5 milyar TL sapma meydana geldi). Bu, günlük ortalama 304 milyon TL anlamına geliyor.
İşletmeci Şirketler ve Ödemeler
Bu 18 hastaneyi 7 büyük şirket işletiyor:
- Rönesans (Başakşehir Çam ve Sakura, Adana, Bursa, Elazığ, Yozgat, Gaziantep)
- Akfen (Eskişehir, Tekirdağ, Isparta)
- YDA (Kayseri, Konya, Manisa)
- CCN Sağlık (Ankara Bilkent, Mersin)
- Türkerler (Etlik)
- Gama-Türkerler (Kocaeli, İzmir Bayraklı)
- Güriş (Kütahya)
Muhalefet ve uzmanlar, bu modelin “yandaşa kaynak aktarımı” olduğunu savunurken, iktidar tarafı “devletin kasasından kuruş çıkmıyor” argümanını yıllardır tekrarlıyor. Ancak gerçekler, Hazine garantili ödemelerin bütçenin önemli bir kısmını (%10-11 civarı) oluşturduğunu ortaya koyuyor.
Şehir hastaneleri projesi, pandemi döneminde kapasite artışı sağlasa da, uzun vadeli mali yükü nedeniyle “kara delik” olarak nitelendiriliyor. Eleştirmenler, aynı parayla yüzlerce ilçe hastanesi, ASM veya yatak kapasitesi artırılabileceğini belirtiyor. 2026 bütçesinde ise ödemelerin 136 milyar TL‘ye çıkması bekleniyor.
Sağlık hizmetlerinin erişilebilirliği ve kamu kaynaklarının kullanımı konusunda siyasi iktidarın pratiğine yönelik bir örnekte şehir hastaneleri oldu. Vatandaşın cebinden çıkan paranın “yandaş müteahhitlere” gittiği iddiaları, gündemin önemli başlıklarından biri olmaya devam ediyor.
