İSTANBUL – Venezuela’nın geçici Devlet Başkanı Delcy Rodríguez, 15 Ocak 2026 tarihinde Ulusal Meclis’te yaptığı ilk “Memoria y Cuenta” (Yıllık Rapor) konuşmasında, ülkenin hidrokarbon yasasında köklü reformlar yapılması çağrısında bulundu. Reformlarla amaçlanan ise, yabancı yatırımcıları çekmek, yeni petrol sahalarına ve altyapısı olmayan bölgelere sermaye akışını sağlamak ve “serbest ticaret” odaklı bir enerji vizyonu oluşturmak.
Kaynakların Çokuluslu Tekellere Devredilmek İsteniyor
Rodríguez, mevcut yasanın PDVSA’nın (Devlet Petrol Şirketi) yabancı ortaklıklarda çoğunluk hissesini zorunlu kılan katı yapısını değiştirmeyi önerdi. Konuşmasında, “Yeni yatırımlar, daha önce hiç yatırım yapılmamış alanlara ve altyapısı olmayan sahalara yönlendirilecek” diyerek, üretim paylaşım sözleşmeleri gibi modellerin yasaya entegre edilmesini savundu. Petrol gelirlerinin sağlık hizmetleri, altyapı ve ekonomik kalkınmaya ayrılacağını vurgulayan Rodríguez, bu adımların “Venezuela’da yeni bir siyasetin inşası” anlamına geldiğini belirtti.
Bu açıklamadan, yalnızca 13 gün önce ABD’nin askeri operasyonuyla Nicolás Maduro‘nun devrilip New York’ta uyuşturucu suçlamalarıyla ‘yargılanmak üzere’ kaçırılmıştı. Rodríguez, Maduro’nun eski yardımcısı olarak bilinse de, Trump yönetimiyle iş birliği yaparak geçici lider konumuna yerleşti.
Chávez ve Maduro Dönemi Politikalarıyla Karşılaştırma
Venezuela petrol endüstrisinin tarihi, Chávez ve Maduro dönemlerinde devletçi ve milliyetçi bir çizgi izledi:
- Hugo Chávez Dönemi (1999-2013): 2007’de petrol sektöründe ikinci büyük millileştirme dalgası yaşandı. Yabancı şirketlerin (ExxonMobil, ConocoPhillips gibi) varlıkları kamulaştırıldı veya PDVSA’nın %60-100 çoğunluk hissesi zorunlu kılındı. “Petrol bizimdir” sloganıyla yabancı sermayeye karşı sert tutum benimsendi. Bu politikalar, uluslararası tahkim davalarına ve milyarlarca dolarlık tazminat taleplerine yol açtı. Üretim 3,5 milyon varilden 2,5 milyon varilin altına düştü; PDVSA siyasi kadrolaşmayla teknik kapasitesini kaybetti.
- Nicolás Maduro Dönemi (2013-günümüz): Chávez’in mirasını sürdürdü; PDVSA’nın çoğunluk ortağı zorunluluğu korundu. ABD yaptırımlarıyla birleşince üretim 1 milyon varilin altına indi. Ekonomik kriz, hiperenflasyon ve altyapı çöküşü yaşandı. Yabancı yatırımcılar ülkeyi terk etti veya sınırlı kaldı (Chevron gibi birkaç istisna dışında). Petrol, rejimin ana gelir kaynağı olmasına rağmen, yönetimsel yolsuzluk ve teknik yetersizlik nedeniyle “kayıp on yıl” yaşandı.
Delcy Rodríguez’in 2026 Vizyonu ise bu çizgiden 180 derece farklı bir yönelim gösteriyor:
- Devlet çoğunluğu zorunluluğunun gevşetilmesi
- Yabancı sermayeye “daha kolay erişim” ve üretim paylaşım modelleri
- Yeni sahalar ve altyapı eksikliği olan bölgelerde özel yatırım teşviki
- Serbest piyasa unsurlarının (yatırımcı güveni, yasal güvenlik) vurgulanması
Bu yaklaşım, Trump yönetiminin Venezuela petrol satışlarını doğrudan kontrol etme ve 100 milyar dolarlık yeniden inşa planı talepleriyle uyumlu görünüyor. Rodríguez’in önerisi, Chávez-Madura’nın “anti-emperyalist” ve “Bolivarcı” anlayıştan uzaklaşarak, pragmatik ve yabancı sermayeye(esasta çokuluslu tekellerin sömürüsüne) açık bir modele geçiş sinyali veriyor.
Arka Plan
Rodríguez’in bu çıkışı, ABD’nin petrol gelirlerini Katar gibi hesaplarda tuttuğu ve Venezuela’ya “kontrollü geçiş” dayattığı bir dönemde geldi. Rodríguez hem Maduro mirasını savunan söylemler kullanıyor hem de Washington’la “iş birliği gündemi” açıyor.
Venezuela’nın dünyanın en büyük kanıtlanmış petrol rezervlerine (303 milyar varil) sahip olması çokuluslu tekellerin iştahını kabartıp duruyordu. Rezervleri tamamen ele geçirmek ve vampir gibi kaynakları sömürmek için türlü oyunlar tezgahladılar. ABD’nin Madura hamlesi sonrası gelişmelere bakılırsa başarmış gibi de görünüyor. Rodríguez’in reform çağrısı, Chávez-Madura döneminin devletçi modelinden vazgeçişin ilk somut adımı olarak tarihe geçebilir.
Venezuela, petrol üzerinden yeniden şekillenirken, geçiş sürecinin nasıl sonuçlanacağı önümüzdeki haftalarda daha netleşecek. Venezuela halkının bağımsızlık, egemenlik ve ekonomik kalkınma konularındaki tutumu, siyasi aktörlerin emperyalizme karşı nasıl konumlandığı ülkenin geleceğini belirleyecek.
