ANKARA – İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki denetimini sürdürmesi, küresel petrol ticaretini doğrudan etkiledi. Trump, boğazın “derhal ticarete açılması” için ültimatomlar verirken, İran’ın “dost olmayan” gemilere geçişi kısıtladığı belirtiliyor. Trump son açıklamalarında, anlaşma sağlanmazsa İran’ın elektrik üretim tesislerini, petrol kuyularını ve Hark Adası’nı “havaya uçurup tamamen yok edeceklerini” dile getirdi. Boğazın kapanması veya kontrolünün İran’da kalması, emperyalist blokun enerji güvenliği ve hegemonya stratejisini tehdit ediyor.
Trump’ın Hark Adası Tehditleri
Trump, Financial Times’a verdiği demeçte ve sonraki açıklamalarında Hark Adası’nı (İran’ın ana petrol ihracat terminali) hedef aldı. “Belki Hark Adası’nı alırız, belki almayız. Çok fazla seçeneğimiz var” diyen Trump, adanın “çok kolay” alınabileceğini iddia etti. Anlaşma olmazsa adayı yok etme tehdidini yinelerken, “rejim değişikliğinin zaten gerçekleştiğini” ve İran yönetiminin “makul” hale geldiğini öne sürdü. Bu açıklamalar, emperyalist güçlerin İran’ın enerji kaynaklarını ele geçirme veya tahrip etme niyetini açıkça ortaya koydu.
ABD-İran Görüşmeleri ve 15 Maddelik Plan
Diplomatik kanalda ABD’nin Pakistan aracılığıyla İran’a ilettiği 15 maddelik teklif gündemde. Teklifte İran’ın nükleer programını tamamen terk etmesi, uranyum stoklarını teslim etmesi, füze kapasitesini sınırlaması, “Direniş Ekseni”ne desteği kesmesi ve Hürmüz’de serbest navigasyonun sağlanması gibi talepler yer alıyor. Trump “anlaşmaya yakınız” mesajı verirken, Dışişleri Bakanı Marco Rubio “boğaz bir şekilde açılacak” uyarısında bulundu. İran tarafı ise doğrudan müzakere olmadığını ve kendi şartlarını öne sürdüğünü belirtti.
Olası Kara Harekâtı ve Bölgesel Yayılma
Savaşın uzaması halinde ABD’nin kara harekâtı seçeneğini masada tuttuğu belirtiliyor. USS Tripoli gibi amfibi hücum gemilerinin bölgeye konuşlanması, bu yönde hazırlık olarak değerlendiriliyor. İsrail ise Lübnan’da tampon bölgeyi genişletirken, Yemen’deki Husilerle çatışmalar devam ediyor. Emperyalist ittifakın saldırıları sivil altyapıyı vurmaya odaklanırken, İran misilleme olarak İsrail hedeflerini (Haifa rafinerisi dahil) vurmayı sürdürdü.
Hürmüz Boğazı’nın kontrolü, enerji kaynaklarının talanı ve olası kara işgali tehditleri, bölge halklarının bağımsızlığına ve güvenliğine yönelik doğrudan saldırıların devam edeceği anlamına geliyor.
