Tarihte Bugün – 10 Şubat

• 1712: Huilliche İsyanı (Şili): Şili’nin Chiloé bölgesindeki Huilliche yerlileri, İspanyol encomenderos’lara (köle emeği sömüren toprak sahipleri) karşı isyan başlattı. Bu ayaklanma, kolonyal sömürüye ve zorla çalıştırmaya karşı yerli emekçilerin direnişini simgeliyordu. İspanyol otoritelerine karşı yürütülen bu mücadele, Latin Amerika’daki erken dönem anti-kolonyal hareketlerden biri olarak kabul edilir.
• 1903: Batı Madenciler Federasyonu Grevi (ABD): Batı Madenciler Federasyonu (Western Federation of Miners), sekiz saatlik iş günü talebiyle greve gitti. Bu grev, ABD emek tarihinde madencilerin aşırı çalışma koşullarına karşı önemli bir mücadeleydi ve daha sonraki sendikal hak kazanımlarına zemin hazırladı. Aynı yılda, Başkan Theodore Roosevelt tarafından Ticaret ve Çalışma Bakanlığı’nın kurulması, federal düzeyde emek politikalarının gelişmesine katkı sağladı.
• 1930: Yên Bái Ayaklanması (Vietnam): Việt Nam Quốc Dân Đảng (Vietnam Milliyetçi Partisi), Fransız sömürge yönetimine karşı Yên Bái’da başarısız bir isyan başlattı. Bu ayaklanma, Vietnam’daki anti-kolonyal devrimci mücadelelerin bir parçasıydı ve işçi-köylü tabanlı direnişleri tetikledi. Fransız otoriteleri tarafından bastırılmasına rağmen, Vietnam bağımsızlık hareketine ilham verdi.
• 1939: İspanya İç Savaşı’nda Katalonya’nın Düşüşü: Milliyetçiler (Franco güçleri), Katalonya’yı ele geçirerek Fransa sınırını kapattı. Bu olay, İspanya İç Savaşı’nın (1936-1939) kritik bir aşamasıydı; cumhuriyetçi güçler (komünistler, anarşistler ve sosyalistler dahil) faşizme karşı mücadele ederken, işçi sınıfı tabanlı devrimci unsurlar ağır kayıplar verdi. Savaş, Avrupa’daki anti-faşist emek hareketlerini etkiledi.
• 1940: Sovyet Deportasyonları (Polonya): Sovyetler Birliği, işgal altındaki doğu Polonya’dan Polonyalı vatandaşları (çoğunlukla emekçiler ve entelektüeller) toplu olarak Sibirya’ya sürgün etmeye başladı. Bu, II. Dünya Savaşı sırasında işçi sınıfını hedef alan kitlesel baskı politikalarının bir örneğiydi ve binlerce insanın ölümüne yol açtı.
• 1973: Staten Island LNG Tank Patlaması (ABD): New York’ta sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) tankında sıkışan gazın patlaması sonucu 40 işçi hayatını kaybetti. Bu felaket, endüstriyel güvenlik eksikliklerini ve emekçilerin tehlikeli çalışma koşullarını öne çıkardı; ABD emek tarihinde iş güvenliği reformlarına yol açan trajik bir olay olarak anılır.
• 2019: Wright State Üniversitesi Fakülte Grevi’nin Sonu (ABD): Ohio’daki Wright State Üniversitesi’nde fakülte üyelerinin yaptığı grev sona erdi. Bu grev, akademik emekçilerin ücret, iş güvencesi ve çalışma koşulları taleplerini yansıtıyordu ve modern ABD emek hareketlerinde eğitim sektöründeki mücadelelere örnek oldu.

Bu olaylar, genel olarak işçi sınıfının sömürüye, kolonyalizme ve faşizme karşı direnişini vurgular. Emek hareketleri genellikle ekonomik taleplerle (ücret, çalışma saatleri) başlayıp, politik devrimlere evrilmiştir.

• Edvard Kardelj (1910-1979, Yugoslav Devrimci): Yugoslavya’nın önde gelen komünist devrimcilerinden biriydi. Josip Broz Tito’nun yakın yoldaşı ve halefi olarak kabul edildi. Partizan hareketinde Nazi işgaline karşı direnişte rol aldı; Yugoslav sosyalizminin teorik temellerini attı (öz-yönetim modeli). Kalp rahatsızlığı nedeniyle hayatını kaybetti. Kardelj, II. Dünya Savaşı sonrası Yugoslavya’nın inşasında emekçi hakları ve anti-emperyalist mücadelelere odaklanmıştı.