Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), 1211 sayılı Kanun’un 42. maddesi gereğince, enflasyon hedefinin tutturulamaması halinde hükümete açık mektup gönderme yükümlülüğünü yerine getirdi. 2025 yılı için TCMB’nin belirlediği yüzde 5 enflasyon hedefi ve ±2 puanlık belirsizlik aralığı (yüzde 3-7 arası) aşılarak, yıl sonu gerçekleşmesi yüzde 30 olarak açıklandı. Bu oran, son yılların en yüksek sapmalarından biri olarak kayıtlara geçti.
Açık mektupta, enflasyonun ana nedenleri arasında yüksek gıda fiyatları, enerji maliyetlerindeki dışa bağımlılık, döviz kuru oynaklığı ve maliyet baskıları sıralandı. TCMB, para politikası duruşunun sıkılaştırılmasına rağmen hedefe ulaşamamanın, yapısal sorunlar ve dışsal şoklarla bağlantılı olduğunu belirtti. Ancak mektupta, yüksek enflasyonun doğrudan sonuçları olan ücret erimesi, yoksullaşma ve gelir dağılımındaki bozulmaya dair değerlendirme yapılmadı.
Ekonomik Gerçeklik ve Emekçi Kesim Üzerindeki Etkiler
Gerçek verilerin Merkez Bankası ve TÜİK verilerinin çok üzerinde olduğu ENAG gibi bağımsız yada DİSK ve TÜRK İŞ gibi sendika konfederasyonlarının raporlarıyla açık biçimde görülebiliyor. Enflasyon, asgari ücret ve sabit gelirli kesimlerin reel gelirlerini ciddi biçimde aşağı çekti. TÜİK verilerine göre 2025’te gıda enflasyonu yüzde 40’ı aşarken, enerji ve ulaştırma kalemlerindeki artışlar da hanehalkı bütçelerini daralttı. Kapitalist üretim ilişkileri içinde, kar marjlarını koruma çabası maliyetleri tüketiciye yansıtarak enflasyonu körükledi. Döviz kuru üzerinden ithal girdi bağımlılığı ise yerli üretimi baltalayan bir unsur olarak öne çıktı.
Merkez Bankası’nın bağımsızlığı tartışmaları sürerken, hükümetin maliye politikaları ile para politikası arasındaki uyumsuzluk da mektubun satır aralarında ima edildi. TCMB’nin faiz kararları ve likidite yönetimi, yüksek enflasyon ortamında sınırlı etki yaratabildi. Bu süreç, neoliberal ekonomi modelinin enflasyonu kontrol altına alma vaadinin, emekçi sınıfların aleyhine işlediğini bir kez daha gösterdi.
Açık mektup, resmi bir prosedür olmakla birlikte, enflasyon hedeflemesinin fiilen başarısızlığını tescil etmesi açısından önem taşıyor. Emekçi kesimler için ise asıl mesele, yüksek enflasyonun yarattığı yoksullaşmanın nasıl durdurulacağı ve gelir dağılımındaki adaletsizliğin nasıl giderileceği olmaya devam ediyor.
