İSTANBUL – ABD basınında Washington’un İran’a karşı her an askeri saldırı başlatabileceği yönündeki haberler artarken, İran İslam Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC) Deniz Kuvvetleri tarafından Hürmüz Boğazı‘nda iki günlük canlı atış tatbikatı başlattı. Küresel enerji sevkiyatının %20’sinden fazlasının geçtiği stratejik boğaz, son yılların en yoğun askeri hareketliliğine sahne olurken, İran bu hamleyle ABD’ye resmen meydan okudu.
Tatbikatın Detayları
IRGC Deniz Kuvvetleri, 1-2 Şubat 2026 tarihlerinde Hürmüz Boğazı’nda gerçek mühimmatlı canlı atış tatbikatı düzenliyor. Tatbikat, boğazın trafik ayrım şeridi (Traffic Separation Scheme) ile kesişen geniş bir alanda yapılıyor ve NAVAREA uyarılarıyla denizcilere bildirildi. Tatbikat saatleri 02:30-20:30 UTC arasında; yüzlerce hızlı hücum botu, füzeatar gemiler ve destek unsurları dahil yüzlerce araç yer alıyor. İran medyası (Press TV), tatbikatın “deniz güvenliğini koruma ve caydırıcılık” amacıyla yapıldığını duyurdu.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), tatbikat öncesi IRGC’yi “güvenli, profesyonel ve uluslararası deniz trafiğini riske atmayacak” şekilde davranmaya çağırdı. CENTCOM, “Herhangi güvensiz davranış, çarpışma, tırmanma ve istikrarsızlığa yol açar” uyarısında bulundu.
Gerilim Tırmanıyor
ABD Başkanı Donald Trump, son günlerde İran’a yönelik sert açıklamalar yaptı: “Büyük bir armada İran’a doğru ilerliyor”, “Anlaşma olmazsa saldırı çok daha sert olacak” dedi. USS Abraham Lincoln uçak gemisi öncülüğündeki ABD filosu bölgeye konuşlandı.
ABD medyası (Reuters, Fox News, AP), Washington’un İran’ın nükleer programı, protesto baskıları ve füze faaliyetleri nedeniyle “her an saldırı” seçeneğini masada tuttuğunu yazıyor. Trump, “rejim değişikliği” koşullarını yaratacak hedefli vuruşları değerlendirdiği belirtiliyor.
İran Yüce Lideri Ali Hamaney, 1 Şubat’ta “ABD saldırısı olursa bölgesel savaş çıkar” uyarısı yaptı. İranlı yetkililer, boğazı kapatma tehdidini yinelerken, tatbikatın “ABD donanma ablukasına karşı caydırıcılık” amacı taşıdığı ifade ediliyor.
Tatbikat, Haziran 2025 İsrail-İran savaşı sonrası İran’ın ilk büyük deniz gösterisi; o dönemde donanma kullanılmamıştı.
Hürmüz Boğazı Çokuluslu Tekeller Açısından Kritik
Hürmüz Boğazı, Suudi Arabistan, Irak, BAE ve İran’dan günlük milyonlarca varil petrolün geçtiği “enerji kalbi” konumunda. Tatbikatın trafik şeridine girmesi, sigorta primlerini artırabilir ve petrol fiyatlarında dalgalanma yaratabilir. Piyasalar gerilimi yakından izliyor; uzmanlar, olası tırmanışın küresel enerji krizini tetikleyebileceğini belirtiyor.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, “Dış güçlerin bölgedeki varlığı tırmanmayı körüklüyor; navigasyon özgürlüğü bizim için hayati” dedi. ABD tarafı ise “konuşmalar sürüyor” dese de askeri baskı artıyor.
