TAHRAN – İran’da 28 Aralık 2025‘te başlayan ve ekonomik krizle tetiklenen kitlesel protestolar, 2026’nın ikinci haftasında rejimin en sert baskısıyla karşı karşıya kaldı. Ülke genelinde 180’den fazla şehirde süren eylemler, 2022-2023 Mahsa Amini protestolarından bu yana en büyük halk ayaklanması olarak nitelendiriliyor. Ancak rejim, göstericileri “düşman” ilan ederek ölümcül güç kullanıyor ve idam tehdidini masaya koyuyor.
Rejimin İdam Tehdidi: “Tanrı Düşmanı” Suçlaması
10 Ocak 2026‘da (dün) İran Başsavcısı Mohammad Movahedi Azad, protestolara katılan herkesi “düşman-ı hudâ” (moharebeh – Tanrı’ya karşı savaş açmak) olarak nitelendirdi. Bu suçlama, İran Ceza Kanunu’na göre idam cezası gerektiriyor. Devlet televizyonu aracılığıyla yapılan açıklamada, protestoculara yardım edenlerin bile aynı suçlamayla yargılanacağı belirtildi.
Bu tehdit, rejimin gösterileri “dış güçler tarafından desteklenen isyan” olarak tanımlamasının bir parçası. İran Başsavcılığı, kundaklama, kamu malına zarar verme veya güvenlik güçleriyle silahlı çatışmaya katılanları doğrudan moharebeh ile suçlayacağını duyurdu. İnsan hakları örgütleri, bu suçlamanın geçmişte (Mahsa Amini protestolarında) idam kararları için kullanıldığını hatırlatarak, yeni infaz dalgası uyarısında bulundu.
Dün ve Bugünki Gelişmeler
- 10 Ocak 2026 (Dün): Protestolar ülke genelinde 13. gününe girdi. Tahran, İsfahan, Meşhed, Kirmanşah ve diğer şehirlerde binlerce kişi sokağa çıktı. Göstericiler “Ölüm diktatöre”, “Khamenei’ye ölüm” ve “Şah yaşasın” sloganları attı; bazı bölgelerde camiler kundaklandı. Güvenlik güçleri canlı mermi, tazyikli su ve göz yaşartıcı gaz kullandı. İnsan hakları gruplarına göre dün geceye kadar en az 78-116 kişi öldürüldü, 2.600’den fazla kişi gözaltına alındı. Tahran Başsavcılığı, “terörist” olarak nitelendirdiği göstericilere karşı “hiçbir taviz verilmeyeceğini” açıkladı.
- 11 Ocak 2026 (Bugün): Çatışmalar şiddetlenerek devam ediyor. İnternet kesintisi 48 saati aştı; ülke neredeyse tamamen karanlıkta. Videolar sızmaya devam ediyor: Tahran’da babası ve oğlu güvenlik güçleri tarafından vuruldu; Kirmanşah’ta IRGC (Devrim Muhafızları) askerleriyle yoğun çatışmalar yaşandı. Bazı raporlara göre hastanelere yüzlerce yaralı taşındı, gözlerinden pellet mermisiyle yaralananlar rekor seviyede. Ordu, “ulusal çıkarları koruma” sözü verirken, rejim yanlısı medya “düşman ajanları” iddiasını sürdürüyor.
Protestolar, para biriminin çöküşü ve hayat pahalılığıyla başladı, hızla rejim karşıtı bir ayaklanmaya dönüşüyor. Göstericiler Reza Pahlavi‘yi (eski şahın oğlu) destekleyen sloganlar atıyor. BM ve Amnesty International, “katliam döngüsü” uyarısı yaptı; ABD Başkanı Trump ise her gün yaptığı açıklamalarla askeri müdehale tehditleri savuruyor.
İnsan hakları örgütleri, ölüm sayısının 72-116 arasında olduğunu, çocuklar dahil sivillerin hedef alındığını belirtiyor. Rejim ise kendi kayıplarını (polis ve IRGC üyeleri) öne çıkararak “terör” retoriğini güçlendirmeye çalışıyor.
Rejim idam tehdidiyle korku salmaya çalışırken, protestocular geri adım atmıyor. İnternet kesintisi ve rejim şiddeti, kamuoyunun tepkisini artırıyor.
