BERLİN – Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ve Uluslararası Kanser Araştırma Ajansı (IARC), Dünya Kanser Günü (4 Şubat) öncesi yayımladığı kapsamlı raporda çarpıcı veriler paylaştı. 185 ülke ve 36 kanser türünden elde edilen 2022 verilerine dayanan analiz, küresel olarak yeni teşhis edilen kanser vakalarının yüzde 37’sinin (yaklaşık 7,1 milyon vaka) önlenebilir nedenlere bağlı olduğunu belirtiyor.
Toplam 18,7 milyon yeni kanser vakasının incelendiği raporda, 30 farklı değiştirilebilir risk faktörü değerlendirildi. Bunlar arasında tütün kullanımı, alkol tüketimi, yüksek vücut kitle indeksi (obezite), fiziksel hareketsizlik, hava kirliliği, ultraviyole radyasyon ve ilk kez dahil edilen dokuz kanserojen enfeksiyon (HPV, hepatit B, H. pylori gibi) yer alıyor.
Rapora göre başlıca önlenebilir nedenler şöyle sıralanıyor:
- Tütün kullanımı (sigara ve diğer tütün ürünleri dahil): Tüm yeni kanser vakalarının yüzde 15’ini oluşturuyor ve en büyük tekil neden.
- Enfeksiyonlar: Yüzde 10 (özellikle HPV, hepatit ve H. pylori kaynaklı).
- Alkol tüketimi: Yüzde 3.
Erkeklerde önlenebilir kanser oranı yüzde 45,4 iken kadınlarda yüzde 29,7 olarak hesaplandı. Bölgelere göre değişmekle birlikte, akciğer, mide ve rahim ağzı kanserleri önlenebilir vakaların neredeyse yarısını oluşturuyor.
DSÖ Kanser Kontrolü Ekibi Lideri André Ilbawi, “Bu, ilk kez küresel çapta önlenebilir nedenlerin kanser yükündeki payını bu kadar detaylı gösteren bir analiz. Hükümetler ve bireyler için daha hedefli önleme stratejileri geliştirmek mümkün” dedi.
Rapor, tütün kontrolü, aşı programları (HPV ve hepatit B aşıları), alkol düzenlemeleri, hava kirliliğinin azaltılması ve sağlıklı yaşam tarzı teşviklerinin kanser ölümlerini büyük ölçüde düşürebileceğini vurguluyor. Uzmanlar, önlemenin kanser tedavisinden çok daha maliyet-etkin ve sürdürülebilir bir strateji olduğunu belirtiyor.
Bu bulgular, küresel kanser yükünün önemli bir kısmının bireysel ve toplumsal düzeyde alınacak önlemlerle engellenebileceğini göstererek, sağlık politikalarına acil çağrı yapıyor. DSÖ, üye ülkeleri risk faktörlerini azaltma çabalarını yoğunlaştırmaya davet etti.
