ANKARA – Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, 2025 yılına ilişkin faaliyet raporunu yayımladı. Raporda, Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) süreçlerinin detaylı istatistikleri yer aldı. Bakanlık, madencilik, petrol ve doğalgaz arama-üretim, enerji santralleri, sanayi tesisleri, altyapı projeleri gibi çevre üzerinde potansiyel etkisi yüksek çok sayıda yatırımın ÇED incelemesini gerçekleştirdi.
ÇED Süreçlerinin İstatistikleri
2025 yılı boyunca toplam 4 bin 674 proje ÇED sürecine tabi tutuldu. Bu projelerden:
- 3 bin 772 proje “ÇED Olumlu” kararı alarak uygun bulundu,
- Kalan projeler ise “ÇED Olumsuz”, “ÇED Gerekli Değildir” kapsamından çıkarıldı, askıya alındı ya da ek rapor/revizyon talep edildi.
Böylece incelenen projelerin yaklaşık %80,7’si çevre açısından onaylanmış oldu. Rapora göre en çok ÇED başvurusu maden ve taş ocakları ile enerji üretim tesislerinden geldi.
Sektörel Dağılım ve Öne Çıkan Bulgular
Raporda özellikle şu sektörlerdeki projelerin ağırlık taşıdığı belirtildi:
- Madencilik ve taş ocakçılığı faaliyetleri
- Petrol ve doğalgaz arama, üretim ve taşıma projeleri
- Termik santraller, yenilenebilir enerji yatırımları
- Organize sanayi bölgeleri ve ağır sanayi tesisleri
Bakanlık, 2025’te ÇED süreçlerinde halkın katılım toplantılarının sayısını artırdığını ve çevresel izleme raporlarının daha sıkı takip edildiğini vurguladı. Ancak bazı çevre örgütleri, yüksek onay oranının “ÇED’in göstermelik bir prosedür haline geldiği” eleştirisini dile getirdi.
Değerlendirme
2025 faaliyet raporu, Türkiye’de çevre izin süreçlerinin hacmini ve onay eğilimini net bir şekilde ortaya koydu. Bakanlık yetkilileri, kararların bilimsel raporlar ve teknik incelemelere dayandığını ifade etse de, yüzde 80’leri geçen oranda verilen onay, sermayenin çıkarları doğa tahribatına açıkça izin verildiği, dolayısıyla doğa ve insan geleceğinin değil, sermayenin çıkarlarının öncellendiğini göstermektedir.
Onay süreçlerinde mahkemelik olan projeler içinse İhtisas Mahkemeleri kurulması, onayların daha yaygın ve hızlıca hayata geçirilebilmesini hedeflediği düşündürmekte.
