İSTANBUL – ABD Başkanı Donald Trump’ın öncülüğünde, Gazze’deki ateşkes sonrası yeniden inşa ve yönetim sürecini denetlemek üzere oluşturulan “Board of Peace” (Barış Kurulu) yapısının taslak tüzüğü, uluslararası basında büyük yankı uyandırdı. Özellikle Amerikan medyası, tüzüğün üyelik şartlarını lüks bir golf kulübü üyelik başvurusuna benzeterek eleştirdi.
Bloomberg ve The Atlantic gibi yayın organlarının incelediği taslak tüzüğe göre:
- Davet edilen ülkeler, kurulda ilk etapta 3 yıl boyunca yer alabilecek.
- Bu sürenin sonunda üyeliğin devam etmesi (yani kalıcı/kadrolu üyelik) için en az 1 milyar dolar nakit katkı yapılması gerekiyor.
- İlk yıl içinde 1 milyar dolardan fazla katkı sağlayan ülkeler için 3 yıllık süre sınırlaması uygulanmıyor; yani doğrudan kalıcı üyelik hakkı elde ediyorlar.
The Atlantic dergisi, tüzüğün bu bölümündeki hukuki dili “seçkin bir golf kulübü komitesi başvurusu” havasında bulduğunu belirterek ironik bir üslupla aktardı. Bir ABD yetkilisi ise Bloomberg’e yaptığı açıklamada, ülkelerin ücretsiz olarak kurulda yer alabileceğini, ancak 1 milyar dolarlık ödemenin kalıcı üyelik hakkı sağlayacağını doğruladı. Toplanan fonların Gazze’nin yeniden inşası için kullanılacağı ve büyük bölümünün doğrudan bu amaçla harcanacağı belirtildi.
En Dikkat Çeken Detay: Tüzükte “Gazze” Adı Geçmiyor!
Taslak metinde kurul, genel olarak “çatışmalardan etkilenen veya tehdit altındaki bölgelerde istikrarı teşvik etmeyi, güvenilir ve yasal yönetimi yeniden tesis etmeyi ve kalıcı barışı sağlamayı amaçlayan uluslararası bir örgüt” şeklinde tanımlanıyor. Ancak dikkat çeken nokta, tüzükte “Gazze” isminin hiç geçmemesi. Bu durum, kurulun sadece Gazze ile sınırlı kalmayıp daha geniş (hatta küresel) bir remit’e (yetki alanına) sahip olabileceği yorumlarına yol açtı. Eleştirmenler, Trump’ın uzun süredir eleştirdiği Birleşmiş Milletler’e (BM) alternatif veya rakip bir yapı kurmaya çalıştığını savunuyor.
Kurulun başkanı doğrudan Donald Trump olacak ve üye ülkeleri davet etme yetkisi de başkana ait. Toplantılar en az yılda bir kez yapılacak, gündem ve yer Trump’ın onayına tabi olacak.
Gazze’de 10 Ekim 2025’te yürürlüğe giren ateşkesin ardından başlayan sürecin ikinci aşamasında, BM’nin yaklaşık 70 milyar dolar olarak tahmin ettiği yeniden imar çalışmaları hedefleniyor. Ancak bu devasa maliyet karşısında “parayı verenin düdüğü çalacağı” yorumları yaygınlaşıyor.
Trump, aralarında Cumhurbaşkanı/AKP şefi Erdoğan’ın da bulunduğu çok sayıda lidere (Arjantin Devlet Başkanı Javier Milei, Kanada Başbakanı Mark Carney gibi) kurula katılma daveti gönderdi. Bazı ülkelerin taslağı “kabul edilemez” bulduğu ve para kontrolünün Trump’ta olacağı endişesi taşıdığı da belirtiliyor.
