ANKARA – ABD’de Amazon, HP, Tyson Foods gibi dev şirketlerin öncülük ettiği toplu işten çıkarma dalgası, 2026 yılının ilk ayında rekor kırdı. Danışmanlık firması Challenger, Gray & Christmas‘ın raporuna göre, ocak ayında ABD’li işverenler toplam 108 bin 435 kişiyi işten çıkarma planı açıkladı. Bu rakam, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 118 artış gösterirken, 2009 küresel finansal krizinden bu yana ocak ayı için kaydedilen en yüksek seviye oldu.
Şirketler, işten çıkarmaları gerekçelendirirken sıklıkla yapay zeka (AI) ve otomasyon yatırımlarına geçişi öne sürüyor. Ancak rapor, AI’nin doğrudan neden gösterildiği işten çıkarmaların ocak ayında yalnızca 7 bin 624 ile toplamın yaklaşık yüzde 7‘sini oluşturduğunu belirtiyor. Birçok kesinti, bürokrasiyi azaltma, maliyet düşürme ve pandemi sonrası aşırı istihdamı düzeltme amacıyla yapılıyor.
Amazon’dan İkinci Dalga: 16 Bin Kişi Daha İşsiz
E-ticaret devi Amazon, ocak ayının en büyük işten çıkarma haberine imza attı. Şirket, 28 Ocak’ta küresel çapta yaklaşık 16 bin kurumsal pozisyonu ortadan kaldıracağını duyurdu. Bu, Ekim 2025’te yapılan 14 bin kişilik kesintinin ardından ikinci büyük dalga oldu ve toplamda son aylarda 30 bin civarına ulaşan kurumsal iş kaybı anlamına geliyor. Amazon yönetimi, kesintileri “katmanları azaltma, bürokrasiyi kaldırma ve bireysel sorumluluğu artırma” amacıyla yaptığını açıklarken, CEO Andy Jassy daha önce yapay zekanın kurumsal işgücünü azaltacağını belirtmişti. Şirket, tasarruf edilen kaynakları AI ve veri merkezi yatırımlarına yönlendirmeyi hedefliyor.
HP ve Tyson Foods da AI ve Yeniden Yapılanmayla İşçi Çıkarıyor
Bilgisayar üreticisi HP, Kasım 2025’te duyurduğu plan kapsamında küresel çapta 4 bin ila 6 bin arası çalışanı işten çıkarmaya hazırlanıyor. Şirket, bu kesintileri “tüketici memnuniyetini artırma ve AI öncülüğünde ürün inovasyonunu hızlandırma” girişimi olarak tanımlıyor. Hedef, 2028 mali yılı sonuna kadar tamamlanmak.
Gıda devi Tyson Foods ise geçen yıl sonlarında tesis kapatma ve yeniden yapılandırma nedeniyle yaklaşık 4 bin 900 çalışanı etkileyen işten çıkarmalar başlattı. Şirket, operasyonel verimliliği artırmak için otomasyon ve AI entegrasyonuna ağırlık veriyor.
Taşımacılık ve Teknoloji Önde
Challenger raporuna göre ocak ayı işten çıkarmalarında taşımacılık sektörü 31 bin 243 kesintiyle başı çekti (çoğunlukla UPS’in Amazon’la bağlarını koparması sonrası 30 bin kişilik planı). Teknoloji sektörü ise 22 bin 291 kesintiyle ikinci sırada yer aldı; burada Amazon’un etkisi belirleyici oldu. Sağlık sektörü de 17 bin 107 kesintiyle dikkat çekti.
Uzmanlar, 2025 sonunda alınan kararların 2026’ya yansıdığını ve şirketlerin ekonomik belirsizlik, enflasyon, yeni tarifeler ile AI dönüşümüne karşı temkinli olduğunu vurguluyor. İşe alım ilanları da ocak ayında rekor düşük seviyede kaldı.
ABD işgücü piyasasında “verimlilik çağı” olarak nitelendirilen bu süreç, milyonlarca çalışanı etkilerken, yapay zekanın iş dünyasındaki rolünü daha da tartışmalı hale getiriyor. İşten çıkarılanların bir kısmı yeni AI odaklı rollere geçiş yapmayı umut ederken, birçok sektörde belirsizlik hakim.
