İSTANBUL – İsrail Hava Kuvvetleri, Tahran’ın merkezindeki Ferdowsi Meydanı’nda hükümetin düzenlediği Kudüs Günü mitingi sırasında patlamalara yol açtı. Bölgeyi önceden Farsça uyarı mesajlarıyla hedef gösteren İsrail, son 24 saatte 200’den fazla noktayı vurduğunu duyurdu; füze rampaları, savunma sistemleri ve silah üretim tesisleri dahil.
Patlama sırasında İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ve Yargı Başkanı Gulam Hüseyin Mohseni Ejei gibi üst düzey yetkililer mitingdeydi. Ejei, patlamaya rağmen “İran bu yağmur ve füzelere rağmen asla geri adım atmayacak” diyerek yürüyüşe devam etti. İran Sağlık Bakanlığı’na göre savaşın başından beri sivil ölümler 1.444’e, yaralılar 18.551’e ulaştı.
İran’ın Misilleme Saldırıları ve Körfez Gerilimi
İran Devrim Muhafızları, İsrail’e yeni bir füze ve drone dalgası gönderdi. Kuzey İsrail’deki Zarzir ve çevre yerleşimlerde yaklaşık 60 kişi yaralandı, binalar hasar gördü, sirenler çaldı ve enkaz yangınları çıktı. Aynı zamanda Suudi Arabistan, Umman, Bahreyn ve Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki ABD üsleri ile petrol tesisleri hedef alındı.
Umman’da iki kişi öldü, Ras Tanura rafinerisinde yangın çıktı, Dubai Havalimanı ve otellerde hasar rapor edildi. Hürmüz Boğazı fiilen kapatıldı; dünya petrol ticaretinin beşte biri buradan geçtiği için Brent ham petrolü 100 doların üzerine çıktı ve küresel tedarik zincirleri sekteye uğradı.
Tarafların Bugünki Açıklamaları
İran Dini Lideri Mojtaba Hamaney’in devlet televizyonunda okunan ilk mesajında “ABD üslerini kapatmadıkça İsrail ve ABD hedeflerine saldırılar sürecek, Hürmüz Boğazı baskı aracı olarak kapalı kalacak” denildi; “şehitlerin kanı intikam alınacak” vurgusu yapıldı.
ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, “15.000’den fazla hedef vuruldu, yeni lider yaralı ve muhtemelen sakat” dedi. Başkan Donald Trump ise “Savaş benim içimde bitmiş hissettiğimde sona erecek” ve İran yönetimini “deli çöplük” diye niteleyerek “onları öldürmek büyük onur” ifadesini kullandı.
İsrail Başbakanı Netanyahu, “Rejim değişikliği koşullarını biz yaratabiliriz ama sokaklara çıkmak İran halkına kalmış” açıklamasını yaptı. IDF, Lübnan’da da 1.100’den fazla vuruş gerçekleştirdiğini ve Hizbullah’a bağlı 350 militanın öldürüldüğünü bildirdi.
Küresel Ekonomik ve Siyasi Yansımalar
Petrol fiyatlarındaki yüzde 40’lık artış, dünya ekonomisini sarsıyor; özellikle gelişmekte olan ülkelerde yakıt, gıda ve ulaşım maliyetleri hızla yükseliyor. Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres, “Durum kontrol dışına çıkabilir, acil müzakere şart” uyarısı yaptı.
Avustralya, Birleşik Arap Emirlikleri ve İsrail’deki personeli tahliye çağrısı yaparken Katar hava sahasını kapattı, LNG üretimi durdu. Irak’ta ABD yakıt ikmal uçağının düşmesi sonucu 6 Amerikan askeri öldü. Lübnan’da İsrail saldırılarında 773 kişi hayatını kaybetti, 850 binden fazla kişi yerinden edildi.
Emperyalist güçlerin enerji kaynaklarını kontrol etme çabası, bölgedeki sivil halkı ve dünya genelindeki emekçi sınıfları ağır bedel ödemeye zorluyor; çatışma genişledikçe kapitalist sistemin kırılganlığı daha da belirgin hale geliyor.
