ANKARA – Türkiye’de vergi uzlaşma mekanizmasının siyasi iktidarın kapitalistlere “örtülü af” olarak kullandığı iddiası yeniden gündemde. Asgari ücretliye, memura, emekliye gelince para yok ama kapitalistlere gelince vergilere af üstüne af!
CHP Milletvekili ve TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu Üyesi Cevdet Akay‘ın Gelir İdaresi Başkanlığı verileri üzerinden yaptığı inceleme, 2013-2024 dönemini kapsayan 11 yılda toplam 8,9 milyar TL‘lik vergi ve cezanın uzlaşma yoluyla silindiğini ortaya koydu.
Rakamların Detayları
Gelir İdaresi Başkanlığı’nın resmi verilerine dayanan çalışmada şu tablo öne çıkıyor:
- Vergi aslı silinen tutar: 2 milyar 882 milyon 583 bin 737 TL
- Vergi cezası silinen tutar: 6 milyar 27 milyon 157 bin 203 TL
- Toplam silinen miktar: 8 milyar 909 milyon 740 bin 940 TL (yaklaşık 8,9 milyar TL)
Bu silmeler, Vergi Uzlaşma Komisyonu ve Vergi Daireleri Koordinasyon Uzlaşma Komisyonu kararlarıyla gerçekleştirildi. Akay, mekanizmanın AKP hükümetleri döneminde “ayrıcalık alanına dönüştüğünü” savunarak, “Vergide adalet” söyleminin gerçekte yoksullaştırılan vatandaşlardan son kuruşuna kadar vergi toplanırken, büyük sermaye ve yandaşlara kolaylık sağladığını belirtti.
“Örtülü Af” İddiası ve Eleştiriler
Cevdet Akay’ın açıklamasında vurgulanan nokta, uzlaşma adının altında fiili bir af uygulandığı yönünde. Akay, şu ifadeleri kullandı:
“Vatandaşa gelince en küçük borcun bile üzerine gidiliyor; konu büyük sermaye olunca milyarlarca liralık borçlar uzlaşma adı altında siliniyor. Bu, adalet değil, fakirden toplayıp zengine kolaylık sağlayan bir tercihtir.”
Ayrıca, bu rakamların “buzdağının görünen yüzü” olduğunu belirten Akay, vergi harcamaları (istisna, muafiyet ve indirimler) kapsamındaki vazgeçilen tutarların hesaba katılmadığını hatırlattı. 2026 yılı için bu yolla yaklaşık 3 trilyon 597 milyar TL‘lik vergiden vazgeçilmesi öngörülüyor.
Karşılaştırmalı Tablo: Önceki Dönemlerle Benzerlik
Benzer bir inceleme 2013-2023 döneminde yapılmıştı ve o dönemde silinen tutar 7,5 milyar TL olarak açıklanmıştı. Bir yılda yaklaşık 1,4 milyar TL’lik artış, mekanizmanın yoğunlaştığını gösteriyor.
| Dönem | Vergi Aslı Silinen (TL) | Ceza Silinen (TL) | Toplam Silinen (TL) |
|---|---|---|---|
| 2013-2023 | 2 milyar 587 milyon | 4 milyar 919 milyon | 7,5 milyar |
| 2013-2024 | 2 milyar 882 milyon | 6 milyar 027 milyon | 8,9 milyar |
2026 Öngörüsü: Muafiyet ve indirimlerle yaklaşık 3 trilyon 597 milyar TL vergiden vazgeçilmesi bekleniyor