İSTANBUL – İfade Özgürlüğü Derneği (İFÖD), bugün yayımladığı “Dijital İtaat Rejimi: Türkiye’de Sosyal Ağ Sağlayıcıları ve Şeffaflık Yanılsaması” başlıklı raporunda, küresel sosyal medya platformlarının Türkiye’deki kullanıcı haklarını korumak yerine ticari çıkarları uğruna devletin sansür mekanizmasının birer parçasına dönüştüğünü ortaya koydu.
Rapora göre, Meta (Facebook/Instagram), X (eski Twitter), Google (YouTube), TikTok gibi dev platformlar, Türkiye hükümetinin içerik kaldırma ve erişim engelleme taleplerine yüksek oranda uyum sağlayarak “sessiz işbirlikçi” konumuna düştü. Bu durum, dijital ifade özgürlüğünü sistematik olarak tehdit ederken, platformların şeffaflık raporlarının da büyük ölçüde yanılsama yarattığı vurgulanıyor.
Rapordan Öne Çıkan Bulgular:
- Yüksek İtaat Oranları: TikTok, Türkiye’den gelen sansür taleplerine %90’ın üzerinde uyum gösterdi. İçerikleri genellikle “yerel yasa” yerine “Topluluk Kuralları” gerekçesiyle kaldırarak sansürü perdeledi.
- LinkedIn Skandalı: Platform, Türkiye’ye sunduğu şeffaflık raporunda “sıfır talep” aldığını beyan ederken, küresel veri tabanında aynı dönemde Türk hükümetinden gelen taleplere %100 oranında işlem yaptı.
- Algoritmik Gölge Sansür: Google başta olmak üzere platformlar, içerikleri resmen kaldırmadan algoritmalar yoluyla görünmez kılıyor (shadow banning) ve haber sitelerine yönelik keyfi trafik kısıtlamaları uyguluyor.
- Genel Tablo: EngelliWeb verilerine göre 2024 sonu itibarıyla Türkiye’de erişime engellenen web sitesi sayısı 1,2 milyonu aştı. Sosyal medya platformlarının bu süreçteki rolü, sorunları katlanarak artırıyor.
Rapor, platformların mevcut yasal rejim ve uygulama pratiklerinin kullanıcıların ifade özgürlüğünü ve bilgiye erişim hakkını korumaktan ziyade, onları devletin sansür ve gözetim mekanizmasının “uyumlu aparatı” haline getirdiğini belgelerle kanıtlıyor.
İFÖD’ün Değerlendirmesi:
İFÖD, raporun sonuçlarını şu sözlerle özetledi:
“Küresel sosyal medya şirketleri, Türkiye’de ticari çıkarlarını korumak adına hükümetin sansür taleplerine boyun eğerek, dijital itaat rejiminin en önemli aktörlerinden biri haline geldi. Bu durum, sadece Türkiye’deki kullanıcıları değil, küresel ifade özgürlüğü standartlarını da tehdit ediyor.”
İFÖD ayrıca, platformlara uluslararası insan hakları hukuku çerçevesinde ifade özgürlüğüne saygı göstermeleri ve hükümet sansürüne karşı direnmeleri çağrısında bulundu.