ANKARA – ABD Başkanı Donald Trump, 12 Ocak 2026 tarihinde sosyal medya platformu Truth Social üzerinden yaptığı açıklama ile büyük bir ekonomik yaptırım duyurdu. Trump, İran İslam Cumhuriyeti ile ticaret yapan herhangi bir ülkeye, ABD ile gerçekleştirdikleri tüm ticari işlemlerde %25 oranında ek gümrük vergisi uygulanacağını bildirdi.
Trump’ın paylaşımı şöyleydi:
“Derhal yürürlüğe girmek üzere, İran İslam Cumhuriyeti ile iş yapan herhangi bir Ülke, Amerika Birleşik Devletleri ile yaptığı tüm ticari işlemlerde %25 oranında Gümrük Vergisi ödeyecektir. Bu Emir kesin ve bağlayıcıdır.”
Karar derhal yürürlüğe girdi olarak ilan edildi. Beyaz Saray’dan henüz detaylı bir resmi açıklama veya uygulama yöntemi paylaşılmadı. Trump, “iş yapma”nın tam kapsamını da tanımlamadı; bu durum kararın hangi ticaret türlerini (mal, hizmet, petrol vb.) kapsayacağı konusunda belirsizlik yarattı.
Kararın Arka Planı ve Zamanlaması
Bu hamle, İran’da son üç haftadır devam eden kitlesel rejim karşıtı protestolar ve güvenlik güçlerinin sert müdahalesi sırasında geldi. İnsan hakları örgütlerine göre protestolarda yüzlerce kişi hayatını kaybetti, binlerce kişi gözaltına alındı. Trump yönetimi, İran rejimine baskıyı artırmak ve protestoculara destek sinyali vermek amacıyla bu adımı attığı yorumlanıyor. Bazı kaynaklar, Trump’ın askeri müdahale seçeneklerini de masaya yatırdığını belirtiyor.
En Çok Etkilenecek Ülkeler Hangileri?
İran’ın en büyük ticaret ortakları arasında şu ülkeler öne çıkıyor:
- Çin (özellikle petrol ithalatında %90’ın üzerinde pay)
- Hindistan
- Birleşik Arap Emirlikleri
- Türkiye
- Irak
Bu ülkelerden ABD’ye yapılan ihracatın önemli kısmında %25 ek vergi uygulanması, fiyat artışlarına ve ticaret hacminde daralmaya yol açabilir. Çin Dışişleri Bakanlığı sözcüsü, kararı sert şekilde eleştirerek “Tarife savaşlarının kazananı olmaz” dedi ve Pekin’in haklarını korumak için gerekli adımları atacağını vurguladı.
Küresel Etkileri Ne Olacak?
- ABD ithalatçıları (dolayısıyla tüketiciler) bu ülkelerden gelen mallarda maliyet artışı yaşayabilir.
- Küresel tedarik zincirlerinde yeni belirsizlikler oluşabilir.
- Zaten ağır ABD yaptırımları altında olan İran ekonomisinde gıda ve temel ihtiyaç fiyatlarında daha da sert yükselişler bekleniyor (enflasyon halihazırda %40’ın üzerinde).
Trump’ın ikinci döneminde sıkça başvurduğu bu tarz “ikincil yaptırımlar”, uluslararası hukuki tartışmaları da beraberinde getiriyor. ABD Yüksek Mahkemesi’nin Trump’ın geniş kapsamlı tarifelerine ilişkin kararı da yakında bekleniyor.
Bu karar, ABD’nin İran politikasında yeni bir sayfa açarken, küresel ticaret dengelerini de sarsma potansiyeli taşıyor.